( 434 ) 
lijk door No. 4 teruggeven. Dit duurt echter slechts eenige oogen- 
blikken ; het geluid wordt spoedig onduidelijk en is na eenige secon- 
den totaal onverstaanbaar. 
Yan dit verschijnsel kan ik nog geen verklaring geven. Dat de 
ingedrongen lading bij het supprimeeren der batterij zich naar de 
buitenoppervlakte der mica-blaadjes begeeft en daardoor den conden- 
sator nog een poosje gearticuleerd doet spreken, is begrijpelijk. Maar 
waarom het indringen dor lading den polariseerenden invloed der 
batterij vermindert en dien ten slotte geheel weg schijnt te nemen, 
dat is mij nog niet helder. 
De proef met het stemfluitje gaf hetzelfde verschijnsel. Zoodra 
men de ladingsbatterij in werking stelde, werd het geluid, dat eerst 
een octaaf te hoog was, op de juiste toonhoogte teruggebracht. Bleef 
men nu op den knop drukken, dan hoorde men langzamerhand het 
geluid een hooger karakter aannemen. Liet men daarop den druk- 
knop los, dan werd het geluid plotseling weer een octaaf verlaagd; 
zeer spoedig was het echter weer hooger, evenals bij ’t begin der 
proef, toen de batterij in ’t geheel nog niet in werking was geweest. 
Ik voeg hier nog bij, dat ik na deze ervaringen met No. 4, ge- 
zocht heb of er ook iets dergelijks was waar te nemen met de 3 
andere nummers, maar zonder eenig resultaat. 
De eenige der 4 genoemde condensatoren, die zonder ladings- 
batterij verstaanbaar spreekt, is dus No. 2. De isolator daarvan be- 
staat, zooals ik reeds meedeelde, uit was- of paraffinepapier. Dit 
papier is reeds meer dan 12 jaar in mijn bezit en ongelukkigerwijze 
kan ik niet meer vinden waar ik het vandaan heb gehaald. Ik heb 
reeds een groot aantal condensatoren met allerlei stoffen als isolator 
gemaakt, maar het is mij nog niet gelukt een stof te vinden, die 
zoo geschikt is om het verschijnsel in kwestie aan te toonen als de 
papiersoort, die bij het maken van No. 2 is gebruikt. H>t beste 
resultaat verkreeg ik nog bij het gebruik van dun gutta-percha-blad ; 
ofschoon niet volkomen zoo goed als de isolator van No. 2, kwam 
dit er toch heel dicht bij. Ik blijf met het zoeken voortgaan tot ik 
een even goed (of beter) materiaal heb gevonden als het papier 
van No. 2. 
Wanneer men met den telefonischen condensator de Helmholtz’ 
sche theorie van de karakteriseerende partiaaltonen der klinkers wil 
aantoonen, dan is het dus niet onverschillig welk materiaal men 
voor de isoleering van den condensator gebruikt. 
