( 466 ) 
ontwikkelen, zoodat men, door het aantal koloniën te tellen, ook 
het aantal levende kienrn bepaalt. 
Weldra bleek mij, dat voor nauwkeurige bepalingen, waar men 
uit verschillen van 20 pCt. en minder een resultaat wensebt te 
trekken, deze tellingsmethode geheel onvoldoende was. Ondanks de 
grootste zorgvuldigheid van werken, verschilde het aantal koloniën, 
ten behoeve van de controle gekweekt uit gelijke hoeveelheden van 
van één en dezelfde voeistof, soms 40 — 50 pCt. 
Vergelijkt men te dien aanzien onderzoekingen van andere schrij- 
vers, dan blijken de uitkomsten niet gunstiger te zijn. Zoo vindt 
men in een opstel van Beu ring en Nissen x ) dat in twee platen, 
aangelegd onder volkomen dezelfde voorwaarden, de hoeveelheid 
koloniën zelfs nog meer dan 50 pCt. verschilt. 2 ) 
Mij is het zelfs voorgekomen, dat bij vergelijking van twee cul- 
turen van dezelfde mikrobe in twee verschillende vloeistoffen, de 
culture, welke op het oog gezien stellig de dubbele hoeveelheid 
bacteriën moest bevatten, juist het geringst aantal koloniën te tellen 
gaf (vergel. p. 468). Nu had ik, evenals Behring en Nissen trouwens, 
steeds de culturen met behulp van een platinum oogje afgemeten. 
Wellicht, zoo dacht ik, kan daarin de oorzaak liggen van bedoelde 
verschillen ; want inderdaad is het niet te verwachten, dat onder 
welke voorzorgen en hoe voorzichtig ook het oogje in de cultuur 
gedompeld wordt, men steeds een even dikke laag, d. w. z. een 
gelijk aantal bacteriën er uit zal opnemen. Behring en Nissen 
deelen in hun onderzoekingen 3 ) mede, dat men wèl van die onder- 
stelling mag uitgaan, doch zij voeren daarvoor geen grond aan. Ik 
heb mij er van overtuigd, dat men op die wijze groote fouten 
kan maken. 
Ik nam 5 even wijde reageerbuisjes, voorzag ieder van 5 cc 
bouillon en entte vervolgens met een platinum-oogje, voorzien van 
een gelijkmatig verdeelde bouilloncultuui’ van staphylococcus pyo- 
genes aureus. Nadat de buisjes 16 uur in een broedoven hadden 
gestaan, bleek na doorschudden de troebelheid daarin aanmerkelijk 
te verschillen. Werd de proef echter herhaald met dit onderscheid, 
dat de cultuur niet met een platinum-oogje werd afgemeten maar 
met een Pasteür’s pipetje, op welks capillair gedeelte, een streepje 
was aangebracht om aan te geven tot hoever de cultuur zou worden 
opgezogen, dan was later geen verschil in troebelheid waar te nemen. 
i) Zeitsclir. f. Hygiene. Bd. VUT. S. 412, 1890. 
-) Yoor hun doel was dit intusschen evenmin van eenig' bezwaar, als voor verre- 
weg de meeste doeleinden, waarmede deze tellingen tot dusverre verricht werden. 
1. c. 421. 
