( 475 ) 
drie h vier uren aan den invloed van lichaamstemperatuur waren 
blootgesteld geweest en waarvan een weinigje genomen was voor 
enting, opnieuw in den oven van 38° geplaatst. Zij bleven daarin 
nog ongeveer 10 h 11 uur. In beide had zich dan een cultuur 
ontwikkeld, waarin de relatieve hoeveelheid levende bacteriën langs 
volumetrischen weg werd bepaald. Hiertoe werd van beide culturen 
door middel van een capillairbuisje, telkens een gelijk volumen afge- 
meten en verdeeld in twee buisjes met 5 cc. bouillon. Na ongeveer 
14 uren werd de hoeveelheid van de zich daarin ontwikkeld heb- 
bende bacteriën op de beschreven wijze door centrifugeeren bepaald. 
Intusschen kon men reeds vóór de eigenlijke volume-bepaling gemak- 
kelijk op het oog zien, in welk buisje zich de bacteriën het krachtigst 
hadden ontwikkeld. Het was dan ook met dit doel, dat altijd buisjes 
van gelijke wijdte werden genomen. 
Nog zij opgemerkt, dat alle experimenten werden verricht met 
twee mikrobe-soorten, den staphylococcus pyogenes aureus en den 
bacillus anthrax. waarvan zich de eerste tamelijk, de tweede weinig 
krachtig in paardeserum ontwikkelt. 
De experimenten leerden eenstemmig , dat het serum van het met 
C0 2 behandelde bloed een veel grooter anti-bacterieel vermogen bezat 
dan het oorspronkelijke serum 
Het interesseerde mij te weten, of misschien de indikking van 
het serum, welke door zwelling der roode bloedlichaampjes teweeg- 
gebracht wordt, £ ) hiervan de oorzaak was ; daarom werd het serum 
van het met C0 2 behandelde bloed verdund, juist met dezelfde 
hoeveelheid water als het serum verloren had. Daardoor vermin- 
derde inderdaad het anti-bacterieel vermogen; maar het bleef toch 
nog veel grooter dan dat van het oorspronkelijke serum; wat 
trouwens te verwachten was, aangezien de concentratie-vermeer- 
dering van het serum slechts één van de drie factoren is, waar- 
door het alkaligehalte van dit vocht stijgt. De beide andere 
factoren zijn, gelijk wij opmerkten, een overgang van alkali uit de 
bloedlichaampjes naar het serum en het vrij worden van alkali uit 
de albuminaten van het serum zelf. Dat de laatste factor nu wer- 
kelijk ook aan de stijging van het anti-bacterieel vermogen meewerkt, 
bleek uit het feit, dat wanneer het met water verdunde C0 3 -serum 
met lucht werd geschud, waardoor C0 2 verdreven werd, en dus 
het diffusibel alkaligehalte afnam, het anti-bacterieel vermogen van 
1) In dit opstel zal ik geen cijfers, doch alleen de resultaten vermelden; ik ho > 
het plan uitvoerige mededeelingen te doen in de Verhandelingen dezer Akademh 
2) Vergel. Zittingsverslag van 28 November 1896. 
33 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. V. A°. 1896/97. 
