( 476 ) 
het serum weer verminderde. Maar het bleef dan nog- altijd grooter 
dan dat van het oorspronkelijke serum, wat trouwens ook met het 
alkaligehalte het geval was. 
De hoeveelheid C0 2 , waarmede het bloed in de zooeven bedoelde 
proeven geschud was, bedroeg ongeveer 20 volume-pCt. Ik her- 
haalde nu de proef met 5 volume-pCt., een hoeveelheid, die, gelijk 
men weet, ongeveer overeenkomt met het verschil in C0 2 -gehalte tus- 
schen veneus en arterieel bloed. Het resultaat was volkomen gelijk 
aan dat, verkregen bij de behandeling met 20 volume-pCt. C0 2 . 
Zooals ik zooeven mededeelde, had ik vroeger waargenomen, dat 
het serum van jugularisbloed ongeveer 25 pCt. diffusibel alkali meer 
bevat dan dat van carotisbloed . Daarom wensehte ik nu ook die 
beide sera met betrekking tot hun anti-bacterieel vermogen te ver- 
gelijken. En geheel overeenkomstig het vermoeden bleek , dat het anti- 
bacterieel vermogen van jvgularisserum soms 60 pCt. grooter was 
dan dat van carotisserum , onverschillig of het serum was verkregen 
door defibrineeren of door stolling 1 2 ). 
Met deze feiten is geheel in overeenstemming hetgeen tal van 
onderzoekers hebben waargenomen na doorsnijding van vasomotorische 
zenuwen. Steeds vinden zij dat de bij doorsnijding van vasomotori- 
sche zenuwen opgewekte arterieele hyperaemie de door bacteriën 
verwekte ontsteking doet toenemen. (Charrin en Ruffer, Comptes 
rendus Société de Biologie, 1889 ; Herman, Annales de 1’Institut 
Pasteur, 1891, No. 4; Ochotine, Arch. de Méd. expérim. 1892; 
Rogf.r, Soc. de Biol., 1890; Fraeekel, Arch. de Méd. expérim., 
1892; Dache en Malvoz, Annales de 1’Inst. Pasteur, 1892). 
Enkelen waren geneigd hier aan directen zenuwinvloed te denken, 
de anderen gaven in het geheel geen verklaring. Het lijdt geen 
twijfel of de verklaring moet gezocht worden in de omstandigheid, 
dat bij arterieele hyperaemie, tengevolge van de inwerking van O, 
het alkaligehalte van het bloedvocht, zooals ik vroeger waarnam, 
afneemt. 
Is dan bij veneuse hyperaemie, waarbij, zooals ik vroeger vond, 3 ) 
het alkaligehalte van het bloedvocht stijgt, het anti-bacterieel ver- 
mogen ook verhoogd? Deze vraag was niet moeielijk op te lossen. 
Bij een paard werd bloed uit de v. jugularis ontlast ; een deel werd 
in een gesloten flesch gedefibrineerd, een ander deel aan zich zelf 
1) Frappant was, dat het carotisserum yan gedefibrineerd bloed altijd meer anti- 
bacterieel was dan hetgeen door uitpersing uit de bloedkoek werd verkregen. Het- 
zelfde was bet geval met de beide jugularissera. 
2 ) Onderzoekingen over de lympb. Yerb. d. Kon. Akad. v. Wetensch v 1893. 
