( 480 ) 
verlangzaming van den bloedstroom in capillaria en kleine venae 
plaats. En hoe heftiger de ontstekingsoorzaak is, des te aanzien- 
lijker is die verlangzaming, en hoe grooter ook de C0 2 -ophooping 
in het ontstoken weefsel. Met die verlangzaming van den veneusen 
bloedstroom treedt ook exsudaat in het weefsel op. 
Nu is het niet moeilijk langs kunstmatigen weg, een vloeistof te 
bereiden, die veel op exsudaat gelijkt. Men heeft slechts paarden- 
serum, dat onmiddellijk na de bezinking der roode bloedlichaampjes 
verwijderd wordt, en waarin zich dus nog zoo goed als alle witte 
bloedlichaampjes bevinden, aan zichzelf over te laten, of, nog beter, 
te centrifugeeren. Neemt men dan een groot deel van de heldere 
vloeistof weg, dan houdt men serum over met veel witte bloed- 
lichaampjes. 
Behandelt men nu deze op exsudaat gelijkende vloeistof met een 
weinig koolzuur, dan stijgt met het diffusibel alkaligehalte het anti- 
bacterieel vermogen van het serum aanmerkelijk. 
Volkomen hetzelfde ziet men, wanneer op een andere wijze kunst- 
matig exsudaat wordt gemaakt, door namelijk lymphklieren fijn te 
maken en uit te persen en het troebele vocht daarna te vermengen 
met bloedserum of lymph. 
Schudt men nu deze massa met een weinig C0 2 dan is de 
stijging van het diffusibel alkaligehalte van het vocht zoo groot, 
als men het onder gelijke omstandigheden bij bloed nooit waarneemt x ). 
Ik voer hier de laatstbedoelde proeven ook nog aan om er op te 
wijzen, dat de sterke vermeerdering van alkali , welke in het vocht 
van de lymphklieren , onder den invloed van CO^ophooping {bijv. bij 
ontsteking van de lymphkUer) moet plaats hebben , bijzonder doelmatig 
is , aangezien het juist de lymphklieren zijn , waar , gelijk bekend is, 
de bacteriën zich zoo veelvuldig verzamelen. 
Maar ik heb het niet gelaten bij proeven met kunstmatige exsu- 
daten, ik heb ook experimenten verricht met natuurlijk ex- 
sudaat. 
Een zuiver sereus exsudaat heb ik verkregen door een achterbeen 
van een hond gedurende 8 minuten ondergedompeld te houden in 
water van 65°. Bij vergelijking van het vocht met de normale 
lymph van de andere poot bleek de ontstekingsvloeistof een veel 
sterker anti-bacterieel vermogen te bezitten dan de normale lymph. 
ï) ]\]en kan zijn oogen bijna niet gelooven, wanneer men ziet hoe aanzienlijk de 
vero-rooting van het volumen der lymphcellen daarbij is; met deze vergrooting gaat de 
stijging van het alkaligehalte hand aan hand. (Vergel. mijn beide reeds geciteerde 
opstellen in de zittingsverslagen van 1896 en 1897). 
