( 481 ) 
Het exsudaat, dat één dag na de inwerking van het heete water 
nog zuiver sereus was, bevatte drie dagen na de inwerking veel 
witte bloedlichaampjes. Het werd in twee deelen verdeeld; het eene 
werd niet, het andere deel wèl met C0 3 behandeld. Beide gedeelten 
werden daarna gecentrifugeerd en van beide vloeistoffen werd nu het 
anti-bacterieel vermogen vergeleken. Het na C0 2 -behandeling ver- 
kregen exsudaat-vocht had nagenoeg een tweemaal zoo groot anti- 
bacterieel vermogen als dat van het niet met C0 2 behandelde exsu- 
daat, terwijl de anti-bacterieele werking van de laatstbedoelde vloei- 
stof weer grooter was dan die van het oorspronkelijke, zuiver sereuse 
exsudaat. 
Zoo ziet men hoe de witte bloedlichaampjes medewerken om het 
anti-bacterieél vermogen van het onstekingsvocht te verhoogen. Hoe 
grooter het relatief aantal witte bloedlichaampjes is, des te krachtiger 
stijgt, onder den invloed van C0 2 , het alkali-gehalte en daarmede 
ook het anti-bacterieel vermogen van het ontstekingsvocht. Hier- 
door krijgt de waarde van het „ pus bonum et laudabïle ”, der oude 
pathologen een tot nu toe onbekend nieuw experimenteel fun- 
dament. 
Maar behalve dat door samenwerking met de witte bloedlichaam- 
pjes de vloeistof van het exsudaat aan anti-bacterieel vermogen wint, 
is het waarschijnlijk dat ook de witte bloedlichaampjes als zoodanig, 
door den invloed van C0 2 in anti-bacterieele kracht stijgen. Door 
Metschxikoff toch is het eerst aan het licht gebracht, dat de witte 
bloedlichaampjes in staat zijn mikroben in zich op te nemen en dan 
te dooden. Bedenkt men nu dat, zooals mijne onderzoekingen heb- 
ben geleerd, onder den invloed van 00 2 ook het gehalte der witte 
bloedlichaampjes aan dififusibel alkali toeneemt, wordt het dan niet 
zeer waarschijnlijk dat daardoor ook de bacteriënvernietigende wer- 
king van de phagocyten zal bevorderd worden? Intusschen moet ik 
dadelijk bij voegen dat ik deze hypothese nog niet aan het experi- 
ment heb getoetst. 
Het komt mij voor, dat zich hieraan nog een aantal vraagpunten 
laten vastknoopen, die uit een theoretisch en uit een praktisch oog- 
punt gewichtig schijnen. Maar wat ook het onderzoek van die 
vraagpunten moge geven, in ieder geval kan nu reeds met zekerheid 
geconstateerd worden, dat in de twee besproken eigenschappen van 
C0 2 , namelijk om uit albuminaten diflusibel alkali vrij te maken en 
om de roode en witte bloedlichaampjes te doen zwellen, welke eigen- 
schappen tot uiting komen bij veneuse stuwing en ontsteking, een 
tot nu toe onbekend, krachtig hulpmiddel gelegen is in den strijd van 
het organisme tegen mikroben. 
