( 482 ) 
Natuurkunde. — De Hoer van der Waals biedt voor het Ver- 
slag der Vergadering een opstel aan getiteld: „Het evenwicht 
van een samengesteld vast lichaam in tegenwoordigheid van 
gas en vloeistof ”. 
Brengt men een enkelvoudig vast lichaam in een ledige ruimte, 
en verhoogt men de temperatuur tot het lichaam smelt, dan bestaan, 
als ook damp aanwezig is, in één zelfde ruimte 3 phasen bij een 
zelfde temperatuur en bij gelijken druk. Bij verdere verhooging der 
temperatuur is de vaste toestand niet meer aanwezig. Bij lager 
temperatuur was de vloeistof nog afwezig. Die ééne temperatuur 
waarbij de drieërlei toestanden tegelijk bestaan, wordt het triple- 
punt genoemd. Er bestaat voor een enkelvoudig lichaam slechts 
één zoodanige temperatuur. Door in de ruimte een neutraal gas toe 
te laten, zal de evenwichtstemperatuur wsl een andere zijn, n.1. de 
smelttemperatuur onder hoogeren druk — maar in dat geval is er 
geen gelijkheid van drukking. De vloeistof en het vaste lichaam 
staan dan onder hoogeren druk, dan die welke het gasvormig lichaam 
uitoefent. Het triple-punt onderstelt dus dat geen andere stof tege- 
lijkertijd in de ruimte aanwezig is. 
In de navolgende bladzijden wenschen wij te onderzoeken of ook 
bij een samengesteld lichaam een dergelijk triplepunt bestaat d.w.z. 
of er een temperatuur is, waarbij de samenstelling van vast lichaam, 
vloeistof en damp gelijk is. Wij zullen dus zeker al moeten uit- 
sluiten stoffen, die evenals dit met zouthydraten het geval is, niet 
in hun geheel verdampen kunnen. Daar bij zouthydraten alleen 
water in den dampvorm kan voorkomen, en het zoutmolekuul 
daarin ontbreekt, is het duidelijk dat zij geen triple-punt bezitten. 
Maar ook bij andere stoffen, waarbij beide bestanddeelen in den 
damp voorkomen, zullen wij tot het besluit komen, dat zij geen 
eigenlijk gezegd triple-punt bezitten. Om dit en andere verwante 
eigenschappen te kunnen afleiden, zal ik mij bedienen van de meet- 
kunstige eigenschappen van het «//-vlak (zie Arch. Néerl. T. XXIY). 
Daar de temperaturen, waarbij ook de vaste toestand bestaat als 
lage temperaturen moeten beschouwd worden, zal dus de dwarsplooi 
(scheiding tusschen vloeistof- en damptoestand) aanwezig zijn. Maar 
daar de beide bestanddeelen in den vloeistoftoestand in alle verhou- 
dingen mengbaar ondersteld worden zal de lengteplooi afwezig ge- 
dacht worden. Wanneer deze volkomen mengbaarheid ontbreekt, 
zijn er complicaties te wachten, die ik op het oogenblik buiten 
bespreking wensch te laten. 
Daar het y/ vlak, zooals ik het 1. c. besproken heb, alleen den 
