afd. K.W., te dienen van advies, heeft de eer U mede te doelen, dat 
zij de nadere gegevens, vervat in den brief van Z Exc. van 26 April 
1.1 n° 1009, K.W., heeft bestudeerd en daaruit heeft gezien, dat de 
gebrekkige toestand der bliksemafleiders op het Archiefgebouw te 
’s Hertogen buseh geheel te wijten is aan de gebrekkige verbinding van 
de kabels met de vangstangen. Ook de verbinding van de ijzeren 
kabels onderling laat, zooals de Heer Rijksbouwkundige opmerkt, te 
wenschen over. Eene genoegzame zekerheid schijnt ons de verbinding 
van ijzeren kabels slechts te kunnen opleveren, wanneer de deelcn 
stevig zijn geklemd en het oppervlak van aanraking aanzienlijk en 
afdoende tegen inwerking van den dampkring beschermd is. Wat de 
uitzetting van het koper betreft, deze is grooter dan die van het 
ijzer; het krimpen en uitzetten der kabels zal dus bij vervanging 
van de ijzeren kabels door koperen niet verminderen. Het voordeel van 
koperen kabels boven ijzeren moet voor een groot deel gezocht wor- 
den in de gemakkelijke wijze, waarop gesoldeerde verbindingen kun- 
nen worden aangebracht. Wij achten intusschen soldeeren niet 
noodzakelijk. De verbinding van ijzeren stangen en kabels door 
klemstukken, mits van behoorlijke afmetingen, stevig bevestigd en 
voldoende beschermd, mag, wat het afleiden van den bliksem betreft, 
op grond van de nieuwere onderzoekingen over snel verloopende 
stroomen, even deugdelijk geacht worden als die welke door sol- 
deeren verkregen wordt. Wij kunnen dus niet adviseeren de ijzeren 
kabels thans reeds door koperen te vervangen. Het komt ons veeleer 
wenschelijk voor, dat door den Heer Rijksbouwkundige worde over- 
wogen of klemverbindingen van genoegzame stevigheid en van ge- 
noegzaam aanrakend oppervlak, zijnde bijv. tienmaal de doorsnede 
van kabel of stang, ter plaatse zouden kunnen worden aangebracht 
teil einde op de minst kostbare wijze den gebrekkigen toestand te 
verbeteren. 
Wanneer men de ijzeren kabels door koperen vervangt, komt 
dit inderdaad neer op een nieuwen aanleg, en, ingeval van een 
nieuwen aanleg, zou, met het oog op hetgeen in den laatsten tijd 
is bekend geworden, nog eens dienen te worden nagegaan, of de 
gebruikelijke koperen kabels ook thans nog het meest geschikt zijn 
te achten. 
J. D. VAN DER WAALS. 
H. A LORENTZ. 
H. KAMERLING H ONNES. 
Het verslag wordt goedgekeurd, en zal aan den Minister van 
Binnenlandsche Zaken worden toegezonden. 
1 * 
