( 3!) ) 
te zamen op één vlak te laten drijven, liet ik de volgende, op eenigs- 
zins groote schaal berekende inrichting maken. 
Een vierkant ijzeren raam drijft in een met kwik gevulde ijzeren 
goot. De afmetingen van het raam zijn: de buitenzijde 60 cM., de 
binnenzijde 30 cM., de dikte 9 cM; het gewicht is 170 KG. De 
afmetingen van de goot zijn zóó gekozen, dat het raam er in past 
en aan alle kanten nog 1 cM. ruimte overlaat. De wanddikte der 
goot bedraagt 1 cM. 
De geheele inrichting wordt op een pijler geplaatst, een kwikbakje 
A op het ijzeren raam en een kwikbakje B naast de goot direct op 
den pijler. De verwachtingen werden te leur gesteld. Het bleek 
duidelijk, dat de trillingen van A niet geringer waren dan die 
van B. 
Om de oorzaak hiervan op te sporen, werd een reeks van proeven 
genomen, waarbij voorwerpen van allerlei vorm en grootte en van 
verschillend materiaal op kwik drijvende werden gehouden, terwijl 
bovendien de omstandigheden onder welke zij dreven, zoo veel moge- 
lijk werden gevarieerd. Om de trilling der drijvende voorwerpen 
te beoordeelen, werd steeds gebruik gemaakt van een kwikoppervlak, 
welks rimpeling met het bloote oog moest worden geschat. Vooral door 
onmiddellijke vergelijking met een tweede kwikoppervlak, is die schat- 
ting vrij goed uitvoerbaar, terwijl de methode aan vlugheid en ge- 
makkelijkheid niets te wenschen overlaat. Het kwik bevindt zich 
in geslepen glazen bakjes, zooals deze veeltijds bij histologische 
werkzaamheden worden gebruikt; de kwikoppervlakken zijn ronden 
hebben een middellijn van ongeveer 5.5 cM. 
De proeven leerden, dat de sterkte der trillingen van een op kwik 
drijvend voorwerp niet beheerscht wordt door de massa van het voor- 
werp; noch door de stabiliteit, — waaronder wij het moment ver- 
staan, waardoor een drijvend lichaam, dat in een bepaalde, zeer 
kleine helling gebracht is, naar den evenwichtsstand wordt terug- 
gevoerd — ; noch door de grootte van het oppervlak of door den 
vorm en de lengte van den rand, die met het kwik in aanraking 
zijn; noch door den afstand van het voorwerp tot den wand van 
den bak, waarin het drijft; noch eindelijk door de dikte der laag 
kwik, waarop het drijft. Daarentegen hebben de vorm en het soortelijk 
gewicht van op kwik drijvende, homogene voorwerpen een grooten 
invloed op hunne trilling. Terwijl dunne platte platen van glas, 
ijzer, steen of hout alle ongeveer even sterk trillen, bieden dikkere 
platen of blokken, bijv. ter hoogte van 7 cM., onderling verschillen 
aan : een ijzeren blok trilt meer dan een houten. Beide blokken 
trillen meer dan dunne, platte platen. 
