dat de dichtheid der stof, op verschillende hoogte in een buis, aan- 
merkelijke verschillen vertoont. Zooais altijd, worden de gelijktijdige 
veranderingen van den druk p en de hoogte h bepaald door de be- 
van de zwaartekracht voorstelt ; maar aan een kleine waarde van 
dp beantwoordt in de buurt van het kritisch punt een groote waarde 
van dv. Voor een quantitatieve bepaling moet men den vorm der 
isothermen in het bedoelde gebied nauwkeurig kennen. Gouy heeft 
eenige berekeningen uitgevoerd voor koolzuur, met behulp van de 
toestands-vergelijking van Sarrau voor dat gas ; en de zoo verkre- 
gen uitkomsten neergelegd in een tabelletje. 
In de graphische voorstelling van het gedrag eener stof met p en 
v als coördinaten, vindt de groote samendrukbaarheid hare uitdruk- 
den der stof, die in een vertikale kolom boven elkander voorkomen, 
worden voorgesteld door eenige opvolgende punten eener isotherme, 
te zamen een klein stuk eener isotherme vormende. Terwijl dit 
lijntje op verren afstand van het kritisch punt zeer kort is en voor 
hoogteverschillen, zooais die bij proeven te pas komen, bijv. 10 a 
20 c.M., met één punt gelijk gesteld mag worden, verkrijgt het lijntje 
bij het kritisch punt een merkbare afmeting. Zoo volgt uit de tabel 
van Gouy, dat bij de kritische temperatuur, in de buurt van het 
kritisch punt, aan een hoogteverschil van 10 c.M. een dichtheidsver- 
schil van 6°/o beantwoordt en met een hoogteverschil van 20 c.M. 
zou een dichtheidsverschil van ± 10°/ 0 overeenkomen. Bij eenzelfde 
temperatuur en eenzelfde gemiddeld volume van de stof, is de lengte 
van het lijntje, en dus het aantal phasen, dat zich boven elkander 
in evenwicht bevindt, nog slechts afhankelijk van de hoogte van 
de kolom, en deze hangt op eenvoudige wijze met de hoeveelheid 
stof en de wijdte der proefbuis samen. 
Stel, dat men het volume der stof constant houdt en men de tem- 
peratuur langzaam laat dalen naar de kritische temperatuur toe. Het 
gemiddeld volume blijft bij de daling volgens de onderstelling het- 
zelfde. Het lijntje wordt langer, omdat de helling der isothermen 
afneemt en het midden van het lijntje zal een kleine verschuiving 
in de richting der v-as ondervinden, omdat de verdeeling der dicht- 
heden boven en beneden het midden niet symmetrisch is. Er kun- 
nen zich nu drie gevallen voordoen : wanneer de temperatuur tot de 
kritische gedaald is, kan het lijntje öf links van het kritisch punt 
liggen (geval A. p' q' in fig. 1), óf het kan rechts daarvan liggen 
trekking dp = — — g dh , waar v het volume en g de versnelling 
ding in de geringe stijging der isothermen 
De toestan- 
