( 44 ) 
(geval B. p" q"), öf wel het kritisch punt kan op het lijntje zelf 
gelegen zijn (geval C. p r q). In gevallen A en B zal de stof nog 
homogeen zijn. Eerst door verdere daling der temperatuur zal het 
lijnije met een nijver uiteinde (in geval A met q\ in geval B met 
p") de zoogenaamde grenslijn, die ook in de figuur is aangegeven, 
treffen. Wanneer dit gebeurt, komt (vertragingsverschijnselen buiten- 
gesloten) een uiterst kleine hoeveelheid eener tweede phase te voor- 
schijn in geval A ontstaat boven in de buis, beantwoordende aan het 
punt q\ een kleine hoeveelheid damp, in geval B daarentegen een 
spoor vloeistof onder in de buis, beantwoordende aan punt p" van 
het lijntje. Gaat de temperatuurdaling voort, zoo nemen die hoe- 
veelheden damp, resp. vloeistof, van nul af, toe. De toestanden, die 
dan in de buis aanwezig zijn, worden voorgesteld door twee lijntjes, 
het eene aansluitende aan de vloeistof naar links, het andere aan 
den damp naar rechts. Dat wil zeggen, van het punt der proefbuis 
uit, waar het scheidingsvlak tusschen de coëxisteerende vloeistof en 
damp zich bevindt, zullen de phasen naar beneden toe in dichtheid 
toenemen, naar boven toe afnemen. De zwaartekracht brengt geen 
verandering in de phasen, die bij elke temperatuur in everwicht 
verkeeren, d. i. aan het scheidingsvlak elkaar aanraken. Ligt de 
temperatuur belangrijk beneden de kritische, zoo neemt de lengte 
der lijntjes af, en spoedig kunnen zij praktisch met de twee punten 
der grenslijn op gelijke hoogfe gelegen, gelijkgesteld worden. Met 
een gegeven hoeveelheid stof, in een proefbuis boven kwik afgesloten, 
kan men de verschillende gevallen natuurlijk verwezenlijken door 
het geheele volume, waarbij men de temperatuur-verandering doet 
plaats hebben, eerst te kiezen een eind beneden het kritisch volume 
(geval A), daarna een eind boven het kritisch volume (geval B). 
Wat gebeurt er, indien het volume vlak in de buurt van het kritisch 
volume ligt (geval C)? Bij de kritische temperatuur zal een der 
phasen, op zekeren afstand van de uiteinden der buis gelegen, juist 
de kritische dichtheid hebben; hieraan beantwoordt punt 2, waarde 
isotherme de grenslijn aanraakt. Onmiddellijk onder de kritische 
temperatuur moet in dat punt van de buis een meniscus te voor- 
schijn komen. De plaats in de buis, waar dit gebeurt, hangt van 
het gekozen volume af. Derhalve: tusschen twee grenzen van volume 
in, waarvan men het bedrag voor ieder geval uit de hoogte der 
kolom en den vorm der isotherme kan gaan berekenen, zal bij tem- 
peratuurdaling een aanvankelijk vlakke en nevelachtige meniscus 
ergens in de buis te voorschijn komen en, zoools uit het bovenstaande 
blijkt, steeds volkomen nauwkeurig bij dezelfde temperatuur, n.1 de 
kritische temperatuur. Yoor koolzuur zou bij een hoogte van 10 
