( 45 ) 
c.M. volgens de tabel van GIouy het verschil dier grenzen, waar- 
tusschen de meniscus kan te voorschijn komen, ongeveer 6°/ 0 van 
het geheele volume bedragen. Yan die orde was ook het verschil, 
zooals het zoowel door Gouy zelf x ), als door mijzelven * 2 3 ) werd 
waargenomen. 
Onmiddellijk volgt hieruit, wat bij het omgekeerde proces, ver- 
warming bij constant volume, in verschillende gevallen te zien zal 
zijn. Is het volume der stof beneden een zekere grens n, gelegen, 
zoo zal de vloeistof geregeld toenemen en eindelijk bij een tempe- 
ratuur beneden de kritische temperatuur de geheele ruimte vullen; 
ligt het volume boven een ander volume v 2 , zoo zal de vloeistof 
afnemen en geheel verdampen. Tusschen v x en v 2 echter zal de 
meniscus wel min of meer rijzen of dalen, maar eindelijk bij bepaalde 
temperatuur, onafhankelijk welk volume tusschen V\ en e 3 de stof 
inneemt, vlak worden en verdwijnen. Die temperatuur ia de kritische 
en geen andere. 
Deze uitkomst werd door mij vroeger reeds eenmaal zonder nadere 
toelichting vermeld. 3 ) Ze rechtvaardigt volkomen de zoogenaamde 
offische methode tot het bepalen van kritische temperaturen. Het- 
zelfde geldt voor de methode, zooals ze oorspronkelijk door Andrews 
beschreven werd, waarbij in plaats van temperatuurverandering bij 
constant volume, voluumverandering bij constante temperatuur plaats 
heeft, ofschoon de eerste om praktische redenen mij toeschijnt de 
voorkeur te verdienen. Bij volkomen zuivere stoffen moet vooral deze 
juiste waarden voor de kritische temperatuur opleveren en verschillen, 
met uitkomsten volgens andere methoden verkregen, vinden hun 
oorzaak in onzuiverheden of in vele gevallen in onzekerheid der 
concurreerende methoden. De methode der dichtheden (Mattiiias) 4 ), 
die kan dienen om het kritisch volume te bepalen, indien de kritische 
temperatuur reeds is vastgesteld, verdient voor de bepaling der kri- 
tische temperatuur zelve i. h. a. geen aanbeveling, omdat hierbij 
veelal belangrijke extrapolatie moet geschieden, tenzij ze met bijzon- 
dere zorg wordt toegepast. 5 6 ) In elk geval, welke methode men ook 
toepast, zal het wel steeds noodig zijn de stuf dooreen te roeren, 
*) Gouv, Compt. Rend. 116 p. 1289. 
2 ) Kuenen, Verslagen Kon. Akad. 1893/94. p. 88. 
3 J Kuenen, Versl. Kon. Akad. 1893/94. p. 87. 
4 ) Cailletet et Matthias, Compt. Rend. 102 p. 1202, 104 p. 1563. 
s ) Amagat, Compt. Rend. 114 p. 1093 — 98. 
6 ) Chappuis, Compt. Rend. 118 p. 976—977. 
