( 51 ) 
Het teeken van het tweede lid is nu in het algemeen niet aan 
te geven. Het zeer bijzondere geval, dat de coëfficiënt == 0 is, 
buitengesloten, blijft de gevolgtrekking ten opzichte van het plooi- 
punt natuurlijk dezelde. Is M 1 > M 2j zooals bij chloormethyl en 
koolzuur, dan is de coëfficiënt nog positief; maar dit behoeft niet 
wordt liet teeken geheel door M x — bepaald, maar bij het plooi- 
In elk bijzonder geval zal dus over liet teeken van het tweede lid 
beslist moeten worden. Trouwens, dit alles doet tot de algemeene 
conclusie omtrent het plooipunt, waar het voor ons doel op aan 
komt, niet af. 
De bedoelde conclusie is n.1. reeds voldoende om af te leiden, hoe 
de kritische verschijnselen van een mengsel onder den invloed der 
zwaartekracht zullen zijn. Het ligt voor de hand de verschijnselen 
bij een mengsel te beschrijven door aan te geven wat continue 
voluumverandering bij de verschillende temperaturen, die te pas 
komen, moet opleveren. In het geval, waarvoor fig. 2 geldt, verkrijgt 
men, zoo de zwaartekracht buiten rekening gelaten wordt, het vol- 
gende 1 ;: tusschen twee bepaalde temperaturen, verschillend voor elk 
mengsel, de kritische raakpuntstemperatuur tr en de plooipuntstem- 
peratuur rp, tr > rp zal bij vergrooting van het volume, het punt, 
dat den toestand van het lichaam voorstelt, de connodale lijn treffen 
tusschen de punten P en R in. Er heeft dan zoogenaamde retrograde 
condensatie van de l ste soort (r. c. I) plaats, d. i. er ontstaat vloei- 
stof, waarvan de hoeveelheid van nul af regelmatig toeneemt en dan 
weder afneemt, om geheel te verdwijnen. Beneden rp is de conden- 
satie normaal, d. w. z. de vloeistofmeniscus verschijnt aan het boven- 
einde der buis en de hoeveelheid neemt af tot nul toe, alles bij 
langzame volumevergrooting. Alleen bij de plooi puntstemperatuur 
gaat het punt op het oppervlak dooi' het plooipunt heen en zal een 
vlakke menicus ergens in het midden der buis te voorschijn komen, 
die bij verdere voluumvergrooting daalt en intusschen zich scherper 
gaat afteekenen, totdat de vloeistof verdampt is. 
Nemen we nu de zwaartekracht in aanmerking: de toestand der 
stof wordt niet meer voorgesteld door één punt, maar door een 
zoo te zijn. Bij zeer groote volumes, waar 
ongeveer nul is, 
punt, waar gewoonlijk groot zal zijn, is dit niet het geval. 
') Kuenen o. a. Verslagen Kon. Akad. 1892/93 p. 15 — 19. 
