( 63 ) 
dat het een tijdlang scheen als of eene ontwarring der verschijnselen 
in het geheel niet te bereiken was. Van de uitkomsten, die ik ten 
slotte verkreeg, wensch ik thans een kort verslag te geven. 
Het bleek opnieuw dat de gel als een soort van weefsel is te 
beschouwen, hetgeen eene groote hoeveelheid water insluit (als de 
cellen van een plantenweefsel), en om met Naegeli te spreken 
bovendien water capillair en, nog sterker, micellair gebonden houdt. 
Ik heb mij tot de bepaling der Isotherme (p. c) bij 15° bepaald 
— p de concentratie der gasphase in Mm. kwikdruk — c het water- 
gehalte van den gel. Gleis van verschillende bereiding werden 
onderzocht, namelijk; die uit alkalische, 1, 3, 5, 7 pCt. Si 0 3 op- 
lossing door verdund zoutzuur in geringe overmaat werden afge- 
scheiden . De gel uit de 7 pCt. oplossing ontstond on middellijk 
en was korrelig, niet glasachtig; die uit een 1 pCt. oplossing 
ontstond binnen eenige uren en vormde een helder glas. (Zie over 
de uitwassching en verdere behandeling boven zwavelzuur van ver- 
schillende sterkte het verslag van 1892). 
Zij werden in onderzoek genomen hetzij dadelijk, hetzij een of 
meer maanden oud, enkele 1, 2, 3 ] /2 jaren oud. 
Om te bekorten noem ik ze naar de bereiding A l5 A 3 , A 5 , A 7 . 
Het pijltje j, duidt aan de ontwatering — het pijltje f herwatering, 
als zij weder aan hoogeren dampdruk werden blootgesteld. Zijn zij 
boven sterk zwavelzuur ontwaterd geworden, (het gehalte was dan 
0,25 — 0,16 Ho O naar gelang van de ondergane wijzigingen) dan 
worden zij aangeduid door Z h Z 3 , Z 5 , Z 7 met de pijltjes j en j, 
naarmate zij herwaterd of weder herontwaterd werden. De punten 
van uitgang en die eindpunten ziju aangegeven door druk of gehalte- 
10 
cijfers bij de pijltjes; bijv. j duidt aan dat de ontwatering heeft 
6 
plaats gehad, aanvangende bij een druk van 6 mm., en eindigende 
10 
bij eenen druk van 10 mm.; het pijltje f de herwatering tusschen 
6 
6 en 10 mm. 
In ’t geheel zijn een dertigtal monsters van verschillende berei- 
ding en ouderdom in een negentigtal waarnemingsreeksen onderzocht. 
Het verschil tusschen opvolgende drukken bedroeg bij de proeven 
gewoonlijk 1 mm., maar als het noodig was ook 1 / 2 tot 0.2 mm., 
zoodat tusschen den druk van verzadigden waterdamp en sterk zwa- 
Het water van de alkalische Si 0 2 oplossing' en van het snel toegevoegde ver- 
dunde zoutzuur zijn bij de berekening samengeteld. 
6 
Verslagen der Afdeeling Natuurk, Dl. IV. A°. 1895/96. 
