f 65 ) 
len klomp uit. De oudere gel vooral vertoont deze ontglazing sterk ; 
eerst wordt hij blauwachtig, dam porceleinwit, daarna ondoorschijnend 
wit. De lijn A verandert hare richting en verkrijgt (als aft) veel 
geringer helling, zoodat eene dampspanningsvermiudering van 0.5 
mm. een verlies van ruim 0.6 H 2 O teweeg brengt. 
Het waterverlies heeft langzaam plaats, maar allengs neemt de 
troebelheid af en herstelt zich de glashelderheid (des te spoediger 
naarmate de gel verscher is). Is de samenstelling gedaald tot Si 0 2 
± 1 H 2 O, dan neemt de helling der lijn weder toe en nadert eene 
rechte lijn (gedeelte A « j). Op deze lijn A a worden in betrekke- 
lijk korten tijd standvastige waarden verkregen. Yoor ± 0.8 H 2 O 
verlies in water daalt de druk 4 mm. 
Herwatering . Yan een punt van A ft uitgaande wordt slechts 0,2 
tot 0.3 H 2 O (zelden meer) weder opgenomen; deze lijnen A y\ (die 
ik als y onderscheid) hebben een schuin beloop. Drie daarvan zijn 
in de figuur aangegeven. Dit opgenomen water is zeer zwak ge- 
bonden. Van een punt der lijn A aft uitgaande werden lijnen ver- 
kregen, die beter later kunnen besproken worden. Van eenig punt 
der lijn A cc uitgaande wordt hetzelfde verkregen als wanneer van 
het laagste punt van A « wordt uitgegaan (0 mm.) Van dit laagste 
punt de herwatering aanvangende wordt de lijn a opnieuw door- 
loopen (dus Z « j), maar bij een gehalte van 6 — 8 H 2 O *) verwijdert 
zich de lijn Z allengs van A en verkrijgt een schuins beloop naar 
boven, ongeveer evenwijdig aan A/^j, zoodat het verschil in water- 
gehalte eerst toeneemt, en dan ongeveer standvastig blijft (in de 
figuur ruim 0.5 H 2 O). Ik noem dit stuk Z ft f . Is de samenstelling 
1.8 a 1.9 bereikt, dan verandert de lijn haar beloop. Er ontstaat 
weder eene y lijn ; liet verder opgenomen water is zeer zwak gebon- 
den. Eene hoeveelheid van ± 2 H 2 0 is bij 12.67 (verzad. dampsp.) 
weder opgenomen. 
Her ontwatering. De y lijnen van A ft worden in korten tijd terug- 
doorloopen. Yan het hoogste punt van Z j teruggaande wordt met 
eene kleine afwijking rechts (soms zonder afwijking) de y lijn terug- 
gelopen die zich voortzet tot aan het punt (of althans nabij het- 
zelve) waar bij A l de omslag heeft plaats gehad. Deze heeft nu 
opnieuw plaats, hetgeen zeker zeer merkwaardig is. De lijn Z u ft j 
wordt vervolgens doorloopen die of geheel met A aft j samenvalt, 
of althans kort daarboven gelegen is. De glashelderheid kómt op- 
*) Nauwkeuriger is dit niet te bepalen omdat tusschen 3 en 5 mm. het verschil 
in gehalte nog beneden 0.05 1I 2 O blijft. De bereikte nauwkeurigheid is ± 0.025 
gemiddeld. 
6 * 
