( 68 ) 
gelegen zijn. A 7 versch ligt het meest naar links en naar boven. 
Aj versch en sneller ontwaterd dan A x (van de figuur) gaf een 
overgangspunt bij nog lageren druk, en lijnen aft en «, lager en 
meei' rechts gelegen dan van Ai (van de figuur), zoodat deze het 
hoogste watergehalte op de lijnen a ft en a vertoonde. 
Wat de bereidingswijze aangaat: A fi , A 3 en A x vertoonen geene 
groote verschillen. Alleen A 5 ondergaat na eenigen tijd deze wijzi- 
ging, dat zij bij ontwatering tot 9 a 8 mm. korrelig wordt, en dus 
hare glasachtigheid verliest- — zoo als A 7 die reeds van den aan- 
vang af niet meer bezit. 
A 5 ondervindt ook van den tijd nog meer wijziging dan A x . 
Wat de wijziging door den tijd betreft, deze is aanmerkelijk. Zij 
moet reeds in den nog met water gevulden gel ontstaan en verraadt 
zich, als eene vermindering van bindingsver mogen, daardoor 1°. dat 
de omslag zich sterker vertoont en niet zoo spoedig weder verdwijnt, 
hetzij door verdere ontwatering, hetzij door herwatering; 2°. dat de 
omslag eerder plaats heeft, dus bij hoogeren druk, zoo dat de lijn 
aft langer wordt en naar boven wijkt; 3°. dat de lijn a naar links 
wijkt. Gels A x van 2 en 3 jaren oud vertoonden de wijzigingen 
sterker en naderden meer de lijnen van A 7 dan gels van 3 — 9 
maanden oud, en zoo naar gelang. De lijnen Z toonden een over- 
eenkomstig beloop, zoodat elke vermindering van bindingsvermogen 
bij A zich ook bij Z gevoelen deed. 
Zeer' merkwaardig is het daarbij, dat de ontwateringslijn A ft geen 
of weinig invloed van die wijzigingen ondervindt (ofschoon die wij- 
zigingen daarin toch worden voorbereid) en ongeveer hetzelfde beloop 
houdt, ingeval de ontwatering van stap tot stap plaats heeft; wel 
wordt zij korter, omdat de omslag eerder plaats heeft, naarmate de 
wijzigingen sterker zijn. 
Daarentegen doet een snelle gang van de ontwatering de lijn Aft 
naar links wijken. Een snellere gang wordt verkregen door den 
verschen gel, die eerst door uitpersing of aan de lucht tot ± 20 
1I 3 0 ontwaterd is, en dus nog ingesloten water bevat (zie het Ver- 
slag van 1892) dadelijk op een medium van 10, 9, 8, 7, 6 of 5 mm. 
te brengen. De gang is te sneller, naarmate de dampdruk van 
het medium geringer is. Bij denzelfden druk wordt dan een water- 
gehalte verkregen dat 0,3— 0,1 H 3 0 lager is dan bij langzamen 
gang. Daarentegen heeft nu de omslag bij lageren druk plaats bijv. 
tusschen 5 en 4,5 mm. bij een gehalte van 1,6— 1,5 H 2 O en wordt 
dus de lijn ft verlengd, de lijn aft verkort, terwijl de lijn a juist 
meer rechts valt en dus hooger watergehalte aanwijst. Dit stemt 
daarmede, dat de gel, die in korteren tijd ontwaterd en dus niet 
