( 69 ) 
zoo oud is geworden, ook minder gewijzigd is. Het is tevens een 
bewijs, dat de ontwatering vóór den omslag een ander karakter 
heeft dan na den omslag, en dus evenzoo het gebonden water. 
Op de herwatering hebben de ontwateringsgang, en de ouderdom 
dezen invloed, dat naarmate de lijn a ft langer is, dus bij langza- 
men gang en naarmate de gel door ouderdom meer aan bindings- 
vermogen heeft verloren, de watergehalteverschillen van A j of Z j 
met Z f bij gelijken druk grooter worden — van 0.2 tot 1.1 en meer. 
Bij A 7 oud zijn die verschillen het grootst geworden. Tevens houdt 
daarmede eenigzins gelijken tred het gehalte waartoe Z/?f opklimt. 
Was de gel versch, de ontwateringsgang snel, en dus de gel niet 
ouder geworden dan 1 a 2 maanden bij den omslag, dan steeg Z ft | 
niet hooger dan 1.5 a 1.6 H 2 O (bij 8 a 9 mm.) en Zy tot 1.6 a 1.8. 
Daarentegen als de gel langzamer ontwaterd was, of door ouderdom 
meer gewijzigd, dan steeg Z /? j naar gelang tot 1,8 en meer dan 
2.0 H 2 O. De meest gewijzigde gaf Z/?f tot 2,3 en Zy tot 2,8; 
en A 7 (oud) zelfs tot 3,4 en 3,7 II 2 O. Daarvoor was een geruime 
tijd noodig. 
Het is dus duidelijk, dat naarmate de omslag bij de ontwatering 
eerder heeft plaats gehad, en de wijzigingen door den tijd het grootst 
zijn geweest, de omzetting die op de lijn Z /? j en evenzoo bij her- 
ontwatering op de lijn 7aft\ langzaam plaats heeft, ook grooter is, 
zoodat een grooter gehalte langzaam bereikt, en langzaam weder 
wordt afgegeven. 
Wordt de versche gel zoolang in een medium gehouden, welks druk 
eene waarde heeft tusschen 9,5 en 6 mm., totdat zich na eenige 
maanden ten slotte een blijvend evenwicht instelt, dan bedraagt 
het verlies, vergeleken met het gehalte dat naar de eerstgevolgde 
methode (zie bladz. 64) verkregen wordt, nog 0,5— 0,2 Ho O meer 
(naar gelang de druk lager is), en nadert de lijn Kfi de lijnZ/?f. 
De lijn uft wordt dan des te korter, en de kringloop wordt enger, 
omdat de afstand tusschen T Lft en A/? (of Zyj) geringer wordt. 
Wijziging door verhitting van Z. Het bindingsvermogen wordt 
daardoor verminderd, zoodat de herwatering eene « lijn en eene /? 
lijn geeft met minder watergehalte. Door zeer korte en niet sterke 
gloeiing is het bindingsvermogen merkbaar verminderd, door sterkere 
en langere gloeiing nog meer, ten slotte geheel. Doch zeer merk- 
waardig is het, dat ook hierbij de wijziging, die de gel door berei- 
ding en door den tijd verkregen heeft, zich doet gevoelen, zoo- 
dat die invloed op de vermindering van verbindings vermogen nog 
sterker kan zijn dan de invloed van eene korte gloeiing, en de laat- 
ste invloed des te sneller werkt, naarmate de wijzigingen bij A 
