( 71 ) 
geleidelijke te zijn. Het gebonden water van den gel is eene func- 
tie van de concentratie der gasphase, met die concentratie zelve ver- 
anderlijk, en veranderlijk met de temperatuur. Het bindingsvermo- 
gen hangt bovendien van den bouw van het gelweefsel af, welke 
bouw zeer veranderlijk is. 
Die bouw, en daarmede het bindingsvermogen voor water bij eene 
zekere waterdampspanning, wijzigt zich, en op verschillende wijze : 
1°. door de wijze van stolling (pectisatio) van den gel uit de alka- 
lische oplossing door een zuur 2°. door de ontwatering en herwate- 
ring zelve 3°. door den snelleren of langzamen gang der ontwate- 
ring 4°. door den tijd 5°. door verhitting — en misschien nog door 
andere omstandigheden. 
De ontwatering en herwatering zijn ten deele niet omkeerbaar, 
ten deele wel omkeerbaar. Yerschijnselen van hysterésis treden 
daarbij op 1 ). 
Het aantal werkende factoren is dus groot en ingewikkeld. Ik 
beb mij, vooreerst, in hoofdzaak bepaald tot eene rangschikking 
van het verzamelde materiaal van feiten. Op eene nadere beschou- 
wing daarvan hoop ik in de volgende zitting der Afdeeling terug 
te komen. 
Physiologie. — De Heer Stokvis biedt eenige brochures aan van 
zichzelven en eenigen zijner leerlingen, en spreekt naar aan- 
leiding van de dissertatie van Dr. Langemeijer : „ Over den 
invloed van het gebruik van suiker op den spierarbeid ”. 
Tot het erkennen van den invloed van het suikergebruik op den 
spierarbeid heeft Dr. Langemeijer, evenals Mosso, Paoletti, Harley 
e. a. van den ergograaf van A. Mosso gebruik gemaakt, die, zooals 
bekend is, in staat stelt den door de spieren van den middenvinger 
bij het tillen van een bepaald gewicht geleverden arbeid in kilo- 
grammeters te meten, en de snelheid, waarmede de vermoeienis bij 
in regelmatige intervallen (b. v. 2 seconden) uitgevoerde herhaling 
van dien arbeid optreedt, te bepalen. 
Om met dit instrument betrouwbare resultaten te verkrijgen, die 
in eeue questie als die over den invloed van suiker op spierarbeid van 
beteekenis kunnen zijn, dient men de aan het instrument toekomende 
fouten, de oorzaak der individueele verschillen, en die der verschillen 
') De uitkomsten die ik vroeger verkreeg bij het onderzoek der hydrogels van 
Fe 2 O,, en Cu O sluiten zich bij de thans verkregene zeer goed aan. 
7 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. 1)1. IV. A°. 1895/90. 
