( 147 ) 
zich eene kolom water. Het water vult ook een gedeelte van de 
wijde vaten, en is van de lucht afgesloten door een laag olijfolie. 
Wordt nu op eene der olielagen een druk uitgeoefend, die zou 
kunnen worden gemeten door y. mH. water van de dichtheid «, 
dan ontstaat tusschen de twee toppen der anilinekolom een hoogte- 
verschil van q niM., dat kan worden berekend uit de formule. 
Q (S a 
D-d. 
D 
-Sw) 
waarin S a het soortelijk gewicht der aniline en S w dat van water 
voorstelt. 
Is D oneindig groot ten opzichte van d, zoo wordt deze ver- 
gelijking 
* = p (S a — S w ) 
bij 20° is S a = 1.022 
en Sw= 0.998 dus o = 41.6 p. 
Sa — Sw= 0.024 
De gevoeligheid zou dan zijn 41.6 maal zoo groot als die van 
een water manometer. 
In werkelijkheid heb ik in den manometer geen water, doch eene 
zeer verdunde oplossing. Dit heb ik nu echter niet in rekening 
gebracht. 
De gevoeligheid van den manometer is op twee verschillende wijzen 
bepaald. 
Ten eerste door de hellingsmethode. Laat men den manometer 
hellen, zoo verkrijgt hij eene uitwijking. Weet men nu den hoek van 
helling, en weet men den verticalen afstand der aniline-oppervlakken, 
zoo is hieruit gemakkelijk de gevoeligheid te berekenen. 
Ten tweede, door eene bekende gewichtshoeveelheid olie toe te 
laten vloeien, en de uitwijking die daardoor is ontstaan te meten. 
De manometer bleek ook zeer gevoelig te zijn voor kleine tem- 
peratuur- verschillen ; voor 1° temp. verhooging neemt de uitwijking 
van mijn instrument met 3 pCt. toe. Het is daarom noodig den 
manometer op constante temperatuur te houden, hetgeen ik verkreeg 
door hem in een bak te plaatsen, waardoor water van de waterlei- 
ding stroomt. De temp. van het water verandert in den loop van 
den dag niet meer dan 0.2°. 
