( 172 ) 
tractiliteit der spiervezelen allorhythmie moeten kunnen veroorzaken. 
Zulke locale verschillen in contractiliteit zullen zich zeker moeten 
ontwikkelen onder de abnorme voorwaarden waaronder allorhythmie 
optreedt. Contractiliteit en geleidingsvermogen zijn verschillende 
eigenschappen der spieren, binnen ruime grenzen onafhankelijk van 
elkander. Spreker herinnert slechts aan de opheffing der contrac- 
tiliteit, zonder verzwakking van ’t geleidend vermogen, door inwer- 
king van water of vagusprikkeling. 
Door de contractie wordt, evenals het geleidend vermogen, onge- 
twijfeld ook de contractiliteit der hartspiervezelen tijdelijk verzwakt. 
Het „refractaire” stadium en het feit, dat de grootte van een „extra- 
systole” des te kleiner is, hoe spoediger zij een voorafgaande contractie 
opvolgde, zouden wel is waar uit veranderingen uitsluitend van het 
geleidend vermogen der spieren kunnen verklaard worden. Maar 
inspectie van het hart toont toch in vele gevallen, dat het geheele 
hart aan de verzwakte systole actief deelneemt. En zeer zeker is het 
trapsgewijze klimmen der grootte van verkorting bij periodieke prik- 
keling na een lange rust (trap van Bowmtcii) niet dan door wij- 
ziging der contractiliteit te verklaren. Immers uit spreker’s proeven 
bleek, dat de geleidingssnelheid juist na lange rust maximaal pleegt 
te zijn, om gedurende den „trap” allengs te verminderen. 
Herstelt, na een algemeene systole, de contractiliteit in de ééne 
kamer (resp. kamerhelft) zich spoediger dan in de andere, dan zal een 
tweede spoedig volgende prikkel de eerste helft wel, de tweede niet 
in contractie brengen, al wordt het prikkelingsproces ook door de tweede 
heen voortgeleid. De duur van ’t interval tusschen de prikkels zal 
dus ook door tusschenkomst van locaal verschillende wijzigingen der 
contractiliteit allorhythmie kunnen veroorzaken. Aangezien reeds 
zeer kleine verschillen in dien duur, evenals op de geleidingssnel- 
heid, ook op de contractiegrootte zeer merkbaren invloed uitoefenen, 
aangezien verder de locale verschillen in contractiliteit ongetwijfeld 
naar grootte, en duur veelvuldig kunnen varieeren, moet er ook op 
deze wijze een groote verscheidenheid van allorhythmische verschijn- 
selen kunnen ontstaaD. 
Als een tweede factor die — en wel ook bij constanten duur der 
hartperioden — allorhythmie moet kunnen veroorzaken, komen hierbij 
nog plaatselijk verschillende veranderingen in de werking der hart- 
verzwakkende en versterkende zenuwen. Op grond van anatomische 
en physiologische feiten mag men aannemen, dat de verschillende 
deelen van den hartswand (ook van iedere kamer) niet — of althans 
niet geheel — door dezelfde vezelen dier zenuwen, maar meer of 
min zelfstandig worden geinnervoerd. Om het even, of de werking 
