( 174 ) 
contractiegolven opwekken, die met de golven, van andere plaatsen 
komende, zullen kunnen interfereeren. Zoodoende moeten contrac- 
tiliteit en geleidingsvermogen op verschillende plaatsen van den 
kamerwand gelijktijdig zeer uiteenloopende veranderingen kunnen 
ondergaan, waardoor een regelmatig samenwerken onmogelijk wordt. 
Het „flikkeren” van het hart, het „delirium cordis” en andere 
„coördinatiestoornissen” zullen wel voornamelijk hierin in vele ge- 
vallen verklaring moeten vinden. 
Ongetwijfeld zullen de verschillende hier achtereenvolgens bespro- 
ken invloeden zich op verschillende wijze met elkander kunnen 
comhineeren, en het schijnt aldus mogelijk, de tallooze verscheidene 
gevallen van allorhythmie voldoende te verklaren in overeenstemming 
met de door spr. verdedigde theorie der hartswerking. 
Spr. wijst er ten slotte op, dat de opheffing en vertraging van de 
geleidingsnelheid der hartspier, door iedere contractie veroorzaakt, 
een nieuw bewijs levert voor zijn meening, dat de voortplanting van 
den motorischen prikkel door het hart niet berust op zenuwgeleiding. 
Zonder met sommige moderne physiologen te willen beweren, dat 
zenuwvezelen in ’t geheel niet vermoeibaar zijn, acht spr. het toch 
zeker, dat er geen zenuw, althans van vertebraten, door een enkele 
irritatiegolf gedurende een tiende van een secunde, laat staan een 
geheele secunde of nog langer van haar geleidingsvermogen kan 
worden beroofd. De door spr. voor den duur der vermoeienis bij 
de kamerspier gevonden waarden zijn van dezelfde orde als voor de 
geleiding tusschen voorkamer en kamer vroeger door hem werden 
gemeten. Zij leveren dus nog in ’t bijzonder een krach tigen steun 
voor de meening dat ook de voortplanting van den motorischen prik- 
kel van de voorkamer op de kamer en omgekeerd zuiver door spier- 
geleiding tot stand komt. 
De opmerking van den Heer Stokvis dat allorhythmische ver- 
schijnselen der hartspier bij zijne patiënten zoo buitengewoon zeldzaam 
door hem werd waargenomen, wordt door den spreker toegclicht. 
Physiologie. — De Heer Engelmann spreekt „ over een middel 
om extra polaire prikkeling van spieren en zenuwen ónmogelijk 
te maken". 
In veie physiologische proeven is strenge localisatie der electrische 
prikkeling een volstrekt vereischte. Die localisatie wordt — vooral 
bij gebruik van stroomen van hooge spanning zooals inductiestroomen — 
