( 176 ) 
is. Het gaat vooraf aan de contractie en volgt steeds in onmeetbaar 
korten tijd op de inwerking van den electriscken prikkel, terwijl 
het contractieproces steeds een merkbaar stadium van latente werking 
heeft, dat buitendien met afnemende sterkte van den prikkel zeer 
belangrijk grooter wordt. 
Door de Heeren Place en van der Waals worden over enkele 
punten nadere inlichtingen gevraagd, en door den Spreker gegeven. 
Natuurkunde. — De Heer Lorentz bespreekt: „het theorema van 
Poynting over de energie in hei electromagnetisch veld en een 
paar algemeene stellingen over de voortplanting van het licht'". 
In 1883 heeft Poynting x ) eene tegenwoordig algemeen bekende 
beschouwing ontwikkeld, volgens welke overal in het electromagne- 
tisch veld een energiestroom bestaat, die in richting en grootte (per 
vlakte-eenheid en tijdseenheid) bepaald wordt door het vector-product 
van de electrische en de magnetische kracht, gedeeld door 4 n. 
Eene meer algemeene stelling, waarin die van Poynting als een 
bijzonder geval begrepen is, heb ik bij A 7 olterra 3 ) gevonden. 
Het is deze algemeene stelling, die ik als uitgangspunt voor eenige 
•beschouwingen wensch te kiezen. 
§ 1. Schrijft men de grondvergelijkingen der theorie van Max- 
well in den eenvoudigen vorm die daaraan door Heaviside en 
Hertz werd gegeven, dan bevatten zij de volgende vectoren : de 
electrische stroom ©, de electrische kracht £', de magnetische kracht 
4) en de magnetische inductie 23 ; bovendien, wanneer men met die- 
lectrica te doen heeft, de dielectrische polarisatie £). 
Het verband tusschen en 23 en dat tusschen £ en ©, of — 
in dielectrica — tusschen £ en £), is van den aard der stof afhan- 
kelijk. De overige vergelijkingen daarentegen, zoowel die, welke in 
het binnenste van een zeilde lichaam, als die, welke aan de grens 
van twee media gelden, zijn onder alle omstandigheden dezelfde. 
Ten einde niet alleen het verloop van reeds opgewekte electrici- 
teitsbewegingen, maar ook het ontstaan daarvan in de vergelijkingen 
uit te drukken, kan men aannemen dat hier of daar uitwendige 
l ) Poynting, Pliil. Trans. London. Yol. 175, p. BIB. 
’ l 2 ) Yolterra, Acta Mathematica. Deel 16 , p. 189 » 
