( 236 ) 
Natuurkunde. — De Heer Kamerlingh Onnes biedt voor het 
Zittingsverslag aan: „ Opmerkingen over het vloeibaar maken 
van waterstof ', over thermodynamische gelijkvormigheid en over 
het gebruik van vacuumg lazen”. 
1. In aansluiting aan eene mededeeling van Solvay heeft Cail- 
letet den 30 Dec. 11. in de Académie des Sciences het vloeibaar 
maken van waterstof ten dienste van daarmede te verrichten proe- 
ven ter sprake gebracht. Met de studie van eene voor dit doel 
bestemde methode hield ik mij reeds sedert eenige] jaren bezig. Eene 
methode die op een dergelijk beginsel berust, blijkt nu reeds vroeger door 
Solvay te zijn nagegaan en gepatenteerd met het oog op het vloei- 
baar maken van gassen voor industriëele doeleinden. Terwijl ik naar 
aanleiding van Cailletet’s mededeeling eenige opmerkingen neer- 
schreef tot welke ik bij genoemde studie was gekomen, werden mij 
door de 14 Jan. 11. uitgegeven Proceedings van de Chemical Society 
van 19 Dec. 11. de schitterende proeven van Dewar over afkoeling 
met behulp van sproeistralen van samengeperst gas bekend en heb 
ik mijne beschouwingen ook tot deze proeven uitgebreid. 
2. Al veroorloven de hulpmiddelen en de omstandigheden van 
het Leidsche laboratorium ook niet, om het vraagstuk van het ver- 
richten van proeven in vloeibare waterstof op den voorgrond te stel- 
len, zoo is het toch te begeerlijk, een stap nader tot de geheimen 
van het nulpunt van de absolute temperatuur te komen en is de 
strijd tegen de weerbarstige waterstof in het land, waar v. Marum 
het eerst een gas heeft vloeibaar gemaakt, te aantrekkelijk om dat 
vraagstuk uit de gedachten te kunnen verdringen. In mijne mede- 
deeling van 29 Dec. ’94 werden dan ook reeds eenige toestellen 
vermeld, aan welke, wanneer de gelegenheid zich voordeed, gewerkt 
werd ten einde later het reeds tot stand gebrachte permanente zuur- 
stofbad op zulk een schaal te kunnen vergrooten, dat het afschen- 
ken van vloeibare waterstof mogelijk zal worden. Sedert tracht ik 
ten behoeve van de toen besproken metingen de mogelijkheid te 
verwezenlijken om zuurstof (of stikstof) in voldoende hoeveelheid 
onder den druk van slechts enkele millimeters te verdampen. 
Met behulp van de voor dit doel bestemde pomp zal tevens een 
voldoende hoeveelheid waterstof in het zuurstofbad tot uiterst lage 
temperatuur kunnen worden afgekoeld. 
x ) Yersl. der Zitt. v. d. Kon. Akad. v. Wet. Amsterdam 29 Dec. 1894. 
