( 239 ) 
van verzadigden damp in het algemeen niet op overeenkomstige tem- 
peraturen liggen 1 ). Deze gevolgtrekking werd, blijkens vriendelijke 
mededeeling door Prof. v. d. Waals, gelijk de geheele beschouwing 
van thermodynamisoh gelijkvormige toestanden, reeds vroeger op 
zijne colleges behandeld. 
Keeren wij thans tot de thermodynamisch overeenkomstige stoffen 
terug. Brengt men twee zulke stoffen in gelijkvormige machines, en 
stelt men deze met overeenkomstige snelheden in beweging, dan zal 
de werking der machines eene gelijkvormige zijn, zoolang door de 
wanden van de machines overeenkomstige warmtehoeveelheden wor- 
den toe- en afgevoerd in overeenkomstige tijden. 
Wanneer men dus in een model, dat met zuurstof werkt na een 
zekeren tijd een zekere hoeveelheid vloeibare zuurstof afgescheiden 
verkrijgt, zoo zal in de overeenkomstige met waterstof werkende 
toestel na den overeenkomstigen tijd een overeenkomstig volume vloei- 
bare waterstof worden verkregen. 
Aan de toepassing van deze redeneering op werkelijke toestellen 
staan eenige moeilijkheden in den weg. Zoo is de zwaartekracht in 
overeenkomstige toestanden niet een overeenkomstige kracht. Terwijl 
de versnelling welke twee moleculen in overeenkomstige toestanden 
ten gevolge der moleculaire werkingen in twee gelijkvormige standen 
ondei vinden in de maat die aan het stelsel eigen is uitgedrukt, door 
dezelfde getalwaarde worden voorgesteld, zal in 't algemeen de ver- 
snelling der zwaartekracht door verschillende getallen worden uitge- 
drukt en door deze dan de gelijkvormigheid in de beweging ver- 
braken worden. De redeneering zal dus streng slechts toegepast 
mogen worden wanneer de werking van de zwaartekracht op den 
toestel te verwaarloozen is (dus ook de convectie bij het uitwisselen 
van warmte). AV ij vestigden reeds de aandacht op de warmtege- 
leiding tengevolge van de beweging der atomen in liet molecuul, door 
te spreken van warmtegeleiding door moleculaire beweging. 
Eindelijk zal het in het algemeen niet zonder bijzondere kunst- 
grepen mogelijk zijn wanden te verkrijgen, die zoodanig geleid ings ver- 
mogen en specifieke warmte hebben, dat zij overeenkomstige hoeveel- 
heden warmte in overeenkomstige tijden toevoeren. 
Doch ook met deze beperkingen kan de opvatting van het gas 
in de machine, als een deel van de machine zelve, bij de vraagstuk- 
ken, die wij op het oog hebben, van nut zijn. 
Een belangrijk voorbeeld van thermodynamisch gelijk vormige 
*) In tegenstelling met de hypothese van Natanson. Bull.de 1’Ac. d. Sc. de Gra- 
covie. 1895 p. 141. 
