( 262 ) 
hoop bestaat ook van deze Varenfamilie de embryogenio te kunnen 
geven J ). 
Na deze opmerking over de cultuur gemaakt te hebben, ga ik 
over tot mijn onderwerp. Het leven van het gametophyt of de 
geslachtsgeneratie van een Varen begint met de kieming der spoor * 2 3 ) 
en eindigt met de vorming van de spermatozoïden binnen het antbe- 
ridium en van de eicel binnen bet archegonium. Op welke wijze 
de antberidiën en archegoniën zich ontwikkelen en boe zij samen- 
gesteld zijn, is volledig aangegeven in mijn vroeger reeds aange- 
baalde verhandeling 8 ). 
Wat betreft de spermatozoïden, zoo bestaat er geen verschil tus- 
scben die van Angiopteris en van Marattia , of liever dit verschil is 
niet aan te toonen. De ontwikkeling en bouw van de spermato- 
zoïden van Angiopteris evecta Hoffm. zijn uitvoerig nagegaan door 
Guignard 4 ). Het volwassen spermatozoïd is spiraalvormig en be- 
staat uit twee of twee en een halve winding, waarvan de laatste 
wijder is dan de eerste. Het voorste gedeelte van bet spermato- 
zoïd is betrekkelijk smal en voorzien van ciliën. Men vindt steeds 
een zekere hoeveelheid zetmeelhoudend protoplasma binnen de laatste 
spiraalwinding, hetwelk bet spermatozoïd in den vorm van een 
blaasje een tijd lang met zich sleept. 
Indien men een spermatozoïd doodt op bet oogenblik, waarop bet 
zijn beweging vertraagt, wanneer alle ciliën geïsoleerd zijn, dan 
ziet men, dat geen dezer op de laatste spiraalwinding voorkomt, en 
wanneer men er in slaagt de spermatozoïden met teruggeslagen 
ciliën waar te nemen, dan merkt men op, dat deze slechts op de 
eerste helft van de voorste spiraalwinding zijn ingeplant. Fixeert 
men een spermatozoïd plotseling, gedurende de snelste rotatie, dan 
*) Raüwenhoff, die de geslachtsgeneratie der Gleicheniaceeën heeft beschreven in 
de Natuurk. Verh. der Koninkl. Academie, D. XX'VIll, heeft zijn verdere onderzoe- 
kingen, uit gebrek aan voldoend materiaal, niet kunnen voorzetten. 
2 ) Bij het onderzoek van de rijpe sporen vóór en bij het begin der kieming is mij 
gebleken, wat betreft de Varengeslachten Anyiopteris, Marattia , Osmunda en Gleichenia, 
— want omtrent andere Varengeslachten zijn mijne onderzoekingen nog niet afge- 
sloten, — dat de intine (endosporium) dezer sporen niet kiemt, maar dat om den 
protoplast een nieuwe wand wordt gevormd welke als kiembuis te voorschijn komt) 
zooals reeds voor Gleichenia is aangegeven door Raüwenhoff (Versl. en Med. der 
Kon. Akad. v. Wet. Afd. Natuurk. 2e Reeks 1). XIV). In de laatste jaarvergadering 
van de Nederl. Botan. Vereeniging heb ik hierover een voorloopige mededeeling ge- 
daan. 
3 ) 1. c. p. 42 tot 47, met de daarbij behoorende figuren. 
*) 1. c. p. 71, met de daarbij behoorende figuren. 
