( 263 ) 
vindt men de ciliën, voor het grootste gedeelte, in de richting van 
de spiraal geplaatst. 
Evenmin als op do ontwikkeling der antheridiën, zal ik hier 
ingaan op die der arohegoniën, daar ik deze reeds vroeger 1 ) uitvoe- 
rig beschreven heb. Slechts zij de bouw van het volwassen arche- 
gonium vermeld. 
Het getal der halscellen bedraagt in twee der halsrijen meest vier, 
in de twee andere meest drie, waarvan hoogstens slechts de twee 
bovenste buiten de oppervlakte van de voorkiem of het prothallium 
uitsteken. Slechts zelden klimt dit getal tot vier en vijf; soms daalt 
het tot twee en drie; ook kan het getal in alle vier rijen gelijk zijn. 
Spoedig nadat het archegonium zijn volkomen grootte bereikt 
heeft, vertoonen de kanaalcellen, boven de eicel gelegen, zich met 
een slijmige zelfstandigheid gevuld, terwijl de wanden dezer cellen 
opgelost worden. 
Komen nu de rijpe arohegoniën met water in aanraking, dan 
zwelt de in houd van het kanaal sterk op, hetgeen een spanning 
veroorzaakt tegen de bovenste halscellen, waaraan deze eindelijk 
niet meer in staat zijn weerstand te bieden ; zij laten elkaar los, 
waardoor het archegonium geopend wordt en het slijm met kracht 
naar buiten wordt gedreven, waar het voor den mond van het 
archegonium blijft liggen. Gewoonlijk komt er meer dan eens kort 
na elkaar een hoeveelheid slijm te voorschijn. Bij de uitstooting 
van het slijm helpen de mantelcellen mede. 
Na de opening der arohegoniën wijken de bovenste halscellen 
steeds meer uiteen, waardoor de hals van het archegonium een 
trechtervormige gedaante verkrijgt. De toegang tot de eicel is dus 
voor de spermatozoïden vrij. 
De eicel zelve bezit in ’t midden een kern, aan de naar het hals- 
kanaal toegekeerde zijde een doorschijnende plek, de bevruchtings- 
vlek, en een fijn korreligen inhoud met zetmeelkorreltjes ; zij wacht 
op de bevruchting. Hoe geschiedt deze? 
Al spoedig leert de waarneming, welke antheridiën op het punt 
staan zich te openen, welke niet. Men kan dit opengaan bevorderen, 
wanneer men het substraat, waarop zich de voorkiemen met bijna 
rijpe antheridiën bevinden, gedurende eenige dagen niet bevochtigt, 
en eerst daarna de voorkiemen in een druppel water brengt. De 
dekselcel springt dan spoedig open ; door de opzwellende mantel- 
*) 1. c. p. 47 tot 51, met de daarbij behoorende figuren. 
