( 265 ) 
Op volkomen dezelfde wijze nu als de spermatozoïden der Varens 
bij de proefnemingen van Pfeffer en Voegler op het in capillaire 
buisjes vervatte appelzuur reageerden, worden zij door het uit de 
archegoniën uitgestooten slijm aangetrokken. Zoodra zij onder den 
invloed van de stof komen, welke zich van uit het archegonium 
door het omgevende water verspreidt, nemen zij hun richting naar 
het voor den hals liggende slijm en boren zich hierin, met het 
spitse uiteinde voorwaarts gericht. Bij het binnendringen in het 
halskanaal van het archegonium, worden de spiraalwindingen van 
het spermatozoïd uitgerekt en beweegt het spermatozoïd zich lang- 
zaam met het voorste uiteinde naar de eicel toe. Wanneer het niet 
reeds vroeger het aanklevend blaasje verloren heeft, wordt het in 
elk geval daarvan in den mond van het archegonium bevrijd. 
Zoodra het spermatozoïd in de nabijheid der eicel gekomen is, 
trekt het zijne spiralen samen en begint zich weder levendiger te 
bewegen. Na een korten tijd tracht het spermatozoïd in de eicel 
binnen te dringen. 
Daar de archegoniën van Angiopteris en Marattia zich meest 
aan de onderzijde en steeds in het sterk verdikte middengedeelte of 
halvebolvormig uitspringende weefselkussen ontwikkelen en de eicel 
diep verborgen in een sterk chlorophylhoudend weefsel gelegen is, 
zoo was het niet voldoende de van archegoniën voorziene voor- 
kiemen op een voorwerpglaasje te brengen en spermatozoïden te 
laten toetreden, om de bevruchting te kunnen waarnemen. Op deze 
wijze kon men wel het binnendringen der spermatozoïden in het 
halskanaal zien, maar verder niets. Er moest dus naar een middel 
gezocht worden, om toch den loop der spermatozoïden binnen het 
archegonium te kunnen vervolgen. Daartoe werd van het halve- 
bolvormig uitspringde weefselkussen, waarin de talrijke archegoniën 
weggedoken zijn, een stuk afgesneden, en dit zorgvuldig met water 
afgespoeld, opdat er geen stoornis kon ontstaan in de werking der 
spermatozoïden ten gevolge van het bij de verwonding uit de aan- 
gesueden cellen naar buiten getreden eelsap. Was dit stuk echter 
te dik genomen, dan leverde het geen resultaat op ; want dan kon 
men nog niets zien. Was het dun genoeg, dan waren er blijkbaar, 
ten gevolge van deze amputatie, zoodanige wijzigingen in den vorm 
van het halskanaal ontstaan, dat de spermatozoïden vruchteloos 
trachten binnen te dringen. 
Toen deze wijze van handelen geen resultaat opleverde, werden 
dwarse doorsneden van de voorkiem gemaakt. Nadat deze waren 
afgespoeld en de archegoniën waren opengegaan, werd een druppel 
21 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. 1)1. IV. A°. 1895/96. 
