( 266 ) 
water, waarin te voren voorkiemen met antheridiën gelegd wareu, 
welke daarin hunne spermatozoïden hadden ontlast, toegevoegd. 
Op deze wijze is het mij een paar malen gelukt een spermatozoïd 
tot in de eicel te zien binnendringen. Het spermatozoïd boort zich 
door de hyaline vlek, de bevruchtingsvlek, in de eicel. Wat er 
verder met het spermatozoïd gebeurt, is mij, ondanks mijne her- 
haalde pogingen, onbekend gebleven. Maar Campbell is bij zijn 
op de Hawaï-eilanden verzameld materiaal zoo gelukkig geweest 
voorkiemen te vinden, welke de verdere ontwikkelingstoestanden van 
het spermatozoïd binnen de eicel bezaten. 
Het getal archegoniën, waarbij bevruchting plaats heeft en het 
tot ontwikkeling van een jonge plant komt, is steeds uiterst gering. 
Om dat getal te vermeerderen en dus zooveel mogelijk embryo’s te 
verkrijgen, werden tal van voorkiemen, rijk van archegoniën voor- 
zien, van de potjes genomen en op een voorwerpglaasje op de rug- 
zijde gelegd; daarna werd een druppel water met spermatozoïden 
toegevoegd. Na eenige minuten werden de voorkiemen weer op 
hare vroegere plaats teruggebracht. Aldus heb ik mij het noodige 
materiaal verschaft, om de eerste ontwikkelingstoestanden van het 
embryo te kunnen bestudeeren. 
Nadat het spermatozoïd door de bevruchtingsvlek in de eicel is 
binnengedrongen, ondergaat het aanvankelijk geen verandering. 
Tweemaal werd door Campbell een spermatozoïd, geheel onveran- 
derd, binnen de pas bevruchte eicel waargenomen. In beide geval- 
len was het spitse, voorste uiteinde van het spermatozoïd in recht- 
streeksche aanraking met de membraan van de eikern. In een ver- 
deren ontwikkelingstoestand waren de twee kernen, de spermakern 
en de eikern, in eikaars onmiddellijke nabijheid; de eikern scheen 
gecontraheerd ; of dit de normale, aan de samensmelting der kernen 
voorafgaande toestand is, kon uit gebrek aan materiaal niet uitge- 
maakt worden. In een nog ouder ontwikkelingsstadium, waarbij 
de wand van de bevruchte eicel zeer duidelijk aanwezig was en 
waartegen verscheidene spermatozoïden lagen, vertoonde de kern 
twee kernlichaampjes en nog een duidelijke scheiding tusschen de 
twee parende kernen. 
Na de bevruchting omgeeft zich de nieuwe protoplast met een 
cellulose- wand en vormt een nieuw individu, het embryo of de kiem, 
welke, zonder voorafgaanden rusttoestand, tot het sporophyt of de 
geslachtelooze generatie uitgroeit, een in uitwendige gedaante en in- 
wendigen bouw hoog gedifferentieerde plant met wortels, stam en 
bladeren. 
