( 270 ) 
niet, zooals bij de Varens, ongeveer evenwijdig is aan de lengte-as 
van het archegonium en loodrecht op de oppervlakte van de voor- 
kiem gevormd wordt, maar loodrecht staat op de lengte-as van het 
archegonium en evenwijdig is aan de oppervlakte van de voorkiem. 
Nieuwe bladeren en wortels ontwikkelen zich spoedig aan het 
jonge plantje. Het tweede blad verschijnt bijna tegenovergesteld 
aan het eerste, terwijl het derde blad vlak naast den cotyledo ont- 
staat. Elk nieuw blad is samengestelder van bouw dan het vorige, 
hoewel soms twee opvolgende bladeren in bouw aan elkaar gelijk 
zijn. Het komt echter ook voor, dat eenige bladeren gevormd worden, 
welke niet of slechts weinig in bouw van het eerste blad verschil" 
len. Dit laatste is evenwel een abnormaal verschijnsel. De twee 
eerste bladeren bezitten geen steunblaadjes ; maar deze zijn reeds 
goed ontwikkeld bij het derde blad, waarvan zij den voet iusluiten. 
De bladstelen, bladeren en stam zijn bedekt met kleine haren, welke 
een groote hoeveelheid looizuur bevatten. 
In den beginne wordt er een wortel aan de basis van elk jong 
blad gevormd ; maar dit geschiedt niet altijd. Bij oudere planten 
zijn de wortels evenwel meestal talrijker aanwezig dan de bladeren. 
De cotyledo van Angiopteris verschilt in vorm en nervatuur van 
dien van Marattia. Het eerste blad van Angiopteris is min of meer 
spatelvormig en bezit een hoofdnerf, terwijl dat van Marattia een 
weinig gelobd is en de nerven zich in den voet van het blad ver- 
takken. Evenwel heb ik bij Marattia fraxinea Sm. afwijkingen in 
vorm en nervatuur bij het eerste blad aangetroffen. Deze afwijkin- 
gen zal men vinden onder de teekeningen, welke elders zullen 
verschijnen. 
Na afloop van mijn onderzoekingen omtrent de anatomie van 
deze planten, welke nog niet zijn afgesloten, zal ik hare verwant- 
schapsbetrekking met andere plantengroepen bespreken. Zooveel 
schijnt reeds zeker, dat zij in menig opzicht nader bij de Lever- 
mossen, en met name bij de orde der Anthoceroteeën staan dan met 
de overige Pteridophyten het geval is, terwijl uit het medegedeelde 
ook blijkt, dat zij merkwaardige punten van overeenkomst met de 
Phanerogamen vertoonen. 
Pbysiologie. — De Heer Engelmann biedt voor de verhandelin- 
gen een manuscript aan van Dr. H. J. Hamburger te Utrecht: 
„ Over den invloed der intraintestinale drukking op de resorbtie in 
den dunnen darm". De Voorzitter stelt het stuk in handen van de 
Heeren Engelmann en Place, die zich bereid verklaren daarover 
verslag uit te brengen in de Maart-vergadering. 
