144 
Van deze beide vormen is ongetwijfeld de /^-modifikatie diegene, 
welke als de stabielere moet beschouwd worden bij temperaturen 
in de nabijheid van het smeltpunt. De vraag is echter terstond te 
stellen: in wélke verhouding staan «- en /'j’-spodumen tot elkander? 
Als enantiotrope vormen, zooals bijv. pseudo-wollastoniet en wol- 
lastoniet; of als monotrope vormen, zooals die bijv. bij het pentamorfe 
magnesium-metasilikaat bekend zijn? 
Na talrijke proefnemingen zijn wij tot het besluit gekomen, dat 
de beide vormen van den spodumen ten opzichte van elkaar als 
monotroop moeten worden aangezien, en dat de a-spodumen, d.iv.z. alle 
in de natuur voorkomende kunzieten, hiddenielen en spodumen-mineralen, 
hij alle temperaturen beneden 1400° C. als metastahiele fasen niet 
betrekking tot den fi-vorm moeten luorden beschouuxi. Het is derhalve 
ook niet mogelijk, om eene „overgangstemperatuur” aan te geven, 
waarbeneden de «-vorm, waarboven echter de /:?-vorm de stabielere 
modifikalie zou voorstellen: bij alle temperaturen beneden ’t smeltpunt 
is de /:?-spod urnen de eenige stabiele vorm van de verbinding 
LiAlSi^Og. Welke de redenen zijn, waarom de metastabiele «-vorm 
steeds in de natuur gevormd werd, terwijl die in ’t laboratorium 
uit droge smetten nimmer verkregen werd, moge voorloopig daar- 
gelaten worden. De oorzaak, dat de a-modifikatie in de natuur, 
eenmaal ontstaan, ondanks hare raetastabiliteit ten opziciite der 
/:?-moditikatie blijft bestaan, is gelegen in de enorme traagheid, 
waarmee de omzetting «-»/? plaats grijpt. 
§ 17 . Om een denkbeeld van dit verschijnsel te geven, mogen 
hier de proefnemingen beschreven worden, welke verricht werden 
ter beantwoording der vraag : welke is de laagste temperatuur, waarbij 
de overgang van den a- in den d -vorm, nog juist met meHbare snelheid 
plaats grijpt? Voorloopige proeven hadden geleerd, dat een lang 
en slepend warmte-efïekt tusschen 900° en 1000° C. wordt waar- 
genomen, als men eenegrootere hoeveelheid tijngepoederden «-spodumen 
allengs gaat verhitten ; ook mikroskopische waarneming leert, dat 
binnen ’t genoemde temperatuui'trajekt, eene omzetting met merkbare 
snelheid voortschrijdt. 
Wij hebben nu de volgende reeks proeven verricht met behulp 
van de reeds in ’t voorgaande genoemde, statische methode. Het is 
duidelijk, dat men bij zulk enorm langzaam verloopende reaktie’s juist 
deze methode met zooveel succes kan benutten, otndat men de stoffen 
hierbij gedurende loillekeurig langen tijd op konstante temperatuur kan 
houden, totdat men er zeker van is, dat de reaktie zich geheel heeft 
afgespeeld, terwijl men dan door de plotselinge afkoeling in kwik- 
