176 
stofschaal is verkregen, welke dienen moest om de door isotherm- 
hepaling zoowel voor de helinmsdiaal (in XIX van deze reeks) als 
voor de waterstofscliaal (gedeeltelijk reeds in XVlIl van deze reek, V)) 
afzonderlijk vastgestelde correcties tot de absolute schaal van de 
temperaturen beneden 0° C. te toetsen. Wij verwijzen, wat de plaats 
van de onderlinge controle van deze correcties in het meer 
algemeene onderzoek over het meten van lage temperaturen, dat te 
Leiden wordt verricht, betreft, naar § van Suppl. N". 34a.. De 
toetsing kon tot l)ij het \riespmd van waterstof Avorden nitgestrekt 
toen ook de com[)ressd)iliteit van walerstofdamp door Kameri,ingh 
Onnes en de Haas Med. N“. 127c‘ Zittg. Versl. .Inid 1912 Avas 
l)ei>aald Onze vergelijking van de helinmschanl met de waterstof- 
schaal met behnl|) \an den differentiaalthermometer, die samenging 
met eene nieuwe calibratie van den Leidschen standaardplatina- 
thermometer Pt/ i^vroeger Pt/ heeft aangetoond dat er eene zeer be- 
vredigende overeenstemming in de temperatuurbepaling verkregen is^). 
§ 2. De toestellen. 
Twee identieke thermometers uit lenaglas 16"^, zooals vroeger 
door H. Kamekungh Onnes en C. Hraak gebruikt, werden met een 
gemeenschappelijken manometer verbonden. De inrichting Avas vei'der 
geheel in overeenstemming met de vroeger gebezigde. De standaardmeter 
was in Vs verdeeld en liet een directe schatting van Vso i'i.m. 
toe. Hierdoor werd een groote en belangrijke besparing van tijd 
\erkregen, daar het gebruik van het meet-ocnlair van den katheto- 
meter overbodig Averd. De hoeveelheid gas in de capillair werd 
bepaald met èen hulpca|)illair \an \eel grooter doorsnede, zooals 
door Ohappius werd aangegeven. 
Behalve de beide thermometerreservoirs bevatte de cryostaat nog 
den platinaAveerstandsthermometer Pt/ (zie verder § 4) en een groote 
pomp, die voor een goede circulatie Aum tle vloeistof zorgde. 
De Avaterstof en het helium waren beide door distillatie gezuiverd ; 
beide Avaren vrij auxii andere gassen. 
L Zie noot ], p. 175. 
“) In die Mede leeüng is ook een verschil ter sprake gebracht dat bestond 
tusschen de teinperatuurbepaling met den Avateratofthermomeler volgens den daar- 
mede gecalibreerden weerstandsthermmmeter Pt/ en de temperatuurbepaling dooi' 
extrapolatie van de isothermen. Volgeiii berekeningen van Dr. Keesom naar aan- 
leiding van het belai grijk onderzoek van Sackur zon deze afwijking in verband 
kunnen staan met de theorie der qu r.len (Vergel. Suppl N'k 30 en N^. 34 § 11). 
Bij bovengencemde correcties tot de absolute schaal zijn mogelijke correcties volgens 
de quantentheorie verwaarloosd. 
Gaarne betuigen wij hier onzen dank aan de Heeren Dr. W. H. Keesom en 
P. G. Gath voor hunne hulp bij dit onderzoek. 
