186 
2. Beschouwen we thans een materieë lemen t, dat willekeurig ge- 
deformeerd kan zijn. Den toestand hiervan kunnen we eene oneindig 
kleine variatie laten ondergaan. Wat de deformatie betreft, zal deze 
variatie bepaald zijn door zes van elkander onafhankelijke groot- 
heden, drie dilataties, die de voluraeverandering bepalen, en drie 
afschuivingen, die de vormverandering bepalen. Thermodjnamisch 
gesproken is dus, behalve door de temperatuur, de toestandsvariatie 
van dit element (dat niet bepaald oneindig klein behoeft te zijn, 
mits het slechts als homogeen gedeformeerd is te beschouwen) door 
zes van elkander onafhankelijke grootheden bepaald. Uit (3) en (12) 
volgt nu, dat voor eene virtueele isolherme toestandsvariatie zal 
gelden voor de eenheid van massa 
1 
^*1^ — ~ ]rYyyyAr'^zZz-)rYzyz-\-ZxZx-\-^yXy) . . (14) 
Gaan we uit van de eenheid van volume, en noemen we de vrije 
energie daarvan if/, dau geldt hiervoor 
— {^^^x-\-Yyyy-]^Z;.Zz^rY;,y2-\-ZJ_Zx-\-XyXy) . . (15) 
(Hierbij dient in het oog te worden gehouden, dat na de variatie 
het volume in het algemeen niet meer gelijk aan de eenheid zal 
zijn). 
Nu geldt algemeen voor de vrije energie bij verandering van 
temperatuur, wanneer in de uitdrukking voor den uitwendigen arbeid 
bij eene oneindig kleine variatie geen term met óT als factor 
voorkomt, 
(16) 
Voor virtueele toestandsveranderingen, waarbij ook de temperatuur 
eene verandering kan ondergaan, geldt derhalve 
1 
~ Yyyy-\-ZzZz-\- Yzyz-\- Z xZj:-^ — 'iióT. (17) 
Gaan we uit van de eenheid van volume, dan geldt 
Yyyy-\-ZzZz-j-Yzyz-\-Z3:Zx + Xya;y) — t/cfT . (18) 
wanneer 1 / de entropie der eenheid van volume voorstelt. 
3. Beschouwen we thans een systeem, uit twee phasen bestaande, 
eene vaste en eene vloeibare. We nemen aan, dat het systeem in 
rust is. Zij het verder in zijn geheel onderworpen aan den hydro- 
statischen druk p, terwijl op het oppervlak der vaste phase, met 
uitzondering van dat deel, dat met de vloeibare phase in aanraking 
is, willekeurige deformeerende krachten werkzaam kunnen zijn; 
