200 
stoffen inderdaad van hare thermische voorgeschiedenis afhangt. 
In het jaar 1892 is door Le Verrier een verhandeling gepubliceerd 
onder den titel : „Sur la chaleur spécifique des métaux” ^), waarin 
hij zijne metingen aan koper, zink, lood, aluminium en zilver be- 
schrijft. De kalorimetrische bepalingen, die tusschen 0° en 1000° 
werden uitgevoerd, geschiedden volgens de mengingsmethode. De 
temperatuur, die het metaal had op het oogenblik, waarop het in 
het water van den kalorimeter werd gedompeld, werd met behulp 
van een pyrometer volgens Le Chatelier bepaald. 
3. Le Verrier heeft nu gevonden, dat de gemiddelde specifieke 
warmte ten naastenbij konstant blijft binnen een temperatuur- 
interval, dat 200 a 300° niet overschrijdt ; dan heeft er een plotse- 
linge verandering plaats, gelijk Pionchon ’) die ook bij ijzer, nikkel 
en kobalt had gevonden. De verandering der totale warmte (hoeveel- 
heid warmte, benoodigd om 1 gram stof van 0° tot f C. te ver- 
warmen) met de temperatuur wordt dus niet door een kontinu 
verloopende kromme, maar door eene met knikken voorgesteld. 
In de nabijheid dier knikken is de toestand der metalen niet 
slechts een fiinktie van de temperatuur maar tevens van hun 
thermische voorgeschiedenis. Ten gevolge van vertragingen in de 
toestandsveranderingen (changements d’état) van het metaal vindt 
men andere waarden voor de totale warmte bij afkoeling, dan bij 
verwarming. Wordt een bepaald stuk metaal meer dan eens afge- 
koeld of verhit, dan vindt men niet dezelfde waarden voor de 
totale warmte. Gaat men uit van lagere temperatuur en keert naar 
deze terug, nadat men de temperatuur van het knikpunt heeft over- 
schreden, dan verkrijgt men een gesloten cyklus en geenszins een 
enkele kromme. 
4. Dit is geheel het beeld, dat de dilatometrische en de elektro- 
motorische metingen deden verwachten, die ik in gemeenschap met 
de H. H. Helderman en Moesveld aan koper, kadmium, zink en 
bismuth heb uitgevoerd, en welke tot de konklusie hadden geleid, 
die boven werd gememoreerd. 
5. De verhandeling van Le Verrier bevat een aantal merk- 
waardige gegevens, die hier in verband met onze dilatometrische en 
elektromotorische resultaten nader mogen worden beschouwd. 
1) G. R. 114, 907 (1892). 
2; G. R, 102, 675, 1454 (1886); 103, 1122 (1886,). Uitvoerig: Ann. de Ghim. 
et de Phys. (6), 11, 33 (1887). 
