223 
niet achterwege blijven, dat zij niets bewijzen, want er worden 
in liet bezit der l^okkanezen nog voorwerpen van anderen aard 
gevonden, waarvan de herkomst evenmin bekend is, maar die 
Ónmogelijk door hen vervaardigd kunnen zijn. Daartoe behooren 
nl. lensvormige stukken van geelkoper, door de Endehneezen ,,mas 
di Rokka” (goud van Rokka) genoemd en de vuil-geelroode kralen, 
in den Tirnor-Archipel onder den naani van Moeti Tanah of Moeti 
Salali bekend. Deze zijn van een kunstig bewerkt glas vervaardigd 
en zeer zeker niet afkomstig van den Maleischen Archipel, maai- 
er gaat van hen hetzelfde verhaal als van liet tin, nl. dat zij op den 
bodem te voorschijn komen als het gras verbrand is. 
Aangaande het ,,mas di Rokka” werd reeds door,A. Frenzel 
aangetoond, dat het een alliage van tin en koper is. In December 
1888 te Mbawa zijnde, werd mij door de bergbewoners daarvoor 
een goudstuk ,,met het springende paard” (£1) gevraagd. Dit ,, goud 
van Rokka” kan evenmin van Flores afkomstig zijn, want een zoo 
laag staand volk is niet in staat een dergelijk alliage te fabriceeren. ") 
Met betrekking tot de zoogen. tinnen voorwerpen kan hetzelfde 
gezegd worden. Reeds in 1884 was bekend, dat zij in werkelijkheid 
uit een alliage van tin en lood bestaan, een feit, waarmede, en wel in 
de eerste plaats door J. C. van Schelle, geen rekening gehouden 
werd, ook later niet toen een tijdens den veldtocht in 1890 ver- 
kregen stuk ,,tin” bleek te bestaan uit 59,8 "/o tki en 40,2 7„ lood. 
Fvenzoo deed Max Weber nitkonien, dat de door hem in 1888 
gekochte armbanden eene samenstelling uit die twee metalen ver- 
toonden. ") Het door hem medegedeelde feit, dat door de inboorlingen 
van Oost-Flores blikken bussen werden uitgesmolten, om het soldeersel 
1) Dit onderwerp werd zeer uitvoerig door G. P. Rouffabr behandeld. (Waar 
kwamen de raadselachtige moetisalah’s (aggri-kralen) in de Timor-groep oorspron- 
kelijk vandaan? Bijdr. v. de T. L. en Vk. (6) 6. ’sGravenhage 1899, blz 409 — 
675). 
2) J. E. Teysmann. Verslag eener botanische reis van Timor. . . Natuurk. Tijd- 
schrift van Ned. Ind. 34. Batavia 1874, blz. 350. — S. Roos. Iets over Endeh. 
Tijdsein’, voor Ind. T. L. en Vk. 24 1877, blz. 501. 
2) Mineralogisches aus dem Ost-Indisclien Archipel. TscherinaksMineralog. Mittheilg., 
Wien 1877, blz. 306. 
-‘l Wat betreft het koper, de invoer op Flores staat tenminste sedert het midden 
der 18e eeuw vast (J. G. M. Radermaciier. Korte beschrijving van het eiland 
Gelebes en de eilanden Floris, Sumbawa, Lombok en Bali. Verhandel. Batav. 
Genootsch. v. K. en W. 4. Batavia 1786, blz. 252.) 
®) Koloniaal Verslag van 1891, hl. 26. 
'') Mededeelingen over zijne reizen in Indië. Tijdsch. K. Nederl. Aardr. Gen. 
(2) 7. 1890, blz. 457. — Ethnographische Notizen über Flores und Gelebes. Intern. 
Archiv. f. Ethnographie, Suppl. 3. Leiden 1890, bl. 15, 16. 
