lading dankt aan de selectieve ionen-adsorptie in zijn grenslaag en 
haar inboet door de selektieve adsorptie van het tegengesteld geladen 
ion van den nitvlokkenden electrolyt. Daar specifieke eigenschappen 
van het adsorbens geineeidijk slechts van zeer ondergeschikten invloed 
op de volgorde der kenmerkende grootheden bij de adsorptie zijn, 
moest de werking van verschillende elektrolyten op alle kapillair- 
elektrische verschijnselen dezelfde volgorde vertoonen, wat de onder- 
zoekingen omtrent de elektroëndosmotische verschijnselen, verge- 
leken met die der uitvlokking van kolloiden, dan ook bevestigd 
hebben. 
Het komt mij nn voor, dat de onderzoekingen omtrent de stroo- 
mings-potentialen van elektrolytoplossingen, speciaal die, welke in de 
voorafgaande verhandeling zijn medegedeeld, in staat zijn ons niet 
alleen een nieuw bewijs voor die gelijkheid van volgorde te leveren, 
maar tevens aantoonen, dat de invloed, dien electrolyten op de lading 
van een glaskapillair uitoefenen, kwantitatief dezelfde is als die, 
welken zij op het kolloidale deeltje bij het uitvlokken uitoefenen. 
2. Wat de volgorde der ionen-werkingen betreft, in de vorige 
verhandeling is er op gewezen, dat de ionen sterker ontladen naar- 
mate hun valentie hooger is, en dat de zware metalen van meer 
invloed zijn dan de lichte \^an gelijke waardigheid. Het is bekend, 
dat de grenswaarden voor de uitvlokking van suspensoiden juist 
dezelfde eigenaardigheden vertoonen. 
3. Om een kwantitatieve vergelijking te maken zij allereerst 
opgemerkt, dat de grenswaarden voor KCl en BaCl^ bij hetzelfde 
sol gewoonlijk in de verhouding staan van ca. 60 : J. In aanraking 
met elk dezer oplossingen wordt dus de lading van het deeltje 
gelijkelijk verminderd. Men kan dns verwachten, dat ook de lading 
van een glaskapillair door een oplossing van KCl even sterk verlaagd 
wordt als door een zestigmaal zwakkere BaCk oplossing. Wanneei- 
wij dus uit de tabellen der voorafgaande verhandeling de lading 
uitrekenen bij concentraties van KCl en BaCl^ in de gemelde ver- 
houding, dan zullen die gelijk moeten zijn, wanneer de zooeven ge- 
releveerde gedachtengang omtrent de grenswaarde juist is. 
De berekening der lading is mogelijk volgens de theorie door 
Helmholtz ') ontwikkeld. De stroomingspotentiaal E is gevolg van 
de electrische dubbellaag, die zich aan den wand -der kapillair ge- 
vormd heeft, en hangt als volgt met het electrische moment M 
samen : 
1) Wied. Am. 7, 337 (1879). 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXIII. A“. 1914/15. 
18 
