2Öi 
Scheikunde. De heer Hoi.leman biedt iicamens den heer .T. 
Böeseken eene mededeeling aail over: „De Katalyse'’. 
(Mede aangeboden door den heer S. Hoogevverff). 
1®. Het komt mij voor, dat, mi er van verschillende zijden weer 
een samenvatting is gegeveii over katalytische verschijnselen, de tijd 
gekomen is, om zeer in ’t kort aan te ge\en, hoe de ontwikkeling 
mijner denkbeelden op dit gebied geweest is en hoe het aldus ge- 
wonnen inzicht door een afleiding van een mijner leerlingen is ge- 
steund geworden. 
Ik doe dit in de eerste plaats, omdat in dien historischen gang de 
gradueele verheldering van de verschijnselen wordt blootgelegd, maar 
ook, omdat ik meen, dat nu een punt bereikt is, waarop de hulp 
van velen noodig is, oni het gebouw der katalyse verder te helpen 
voltooien. 
2'^ Bij het bewerken mijner dissertatie (tusschen 1895 — 1897), 
waarbij een aantal vet-ai-omatische ketonen volgens de reactie van 
Fkiedel en Craets werd bereid, trof het mij, dat, wanneer aan een 
mengsel van znurchloride en benzol onder afkoeling fijngepoederd 
alurniniumchloride werd toegevoegd, dit wel is waar snel oploste, 
maar de zoutzuni-ontwikkeling eerst langzamerhand en bij verwar- 
ming intrad *j. Daar het alnminiumchloride niet merkbaar in benzol 
oploste, kwam ik toen tot de overtuiging, dat niet het benzol maar 
het zuurchloride het aangrijpingspunt van den katalysator zoude zijn. 
Deze questie werd later door mij oj)genomeii en iri zoover opgelost, 
dat men de synthese der aromatische ketonen kon splitsen in twee 
stukken : a. De katalysator verbindt zich met het zuurchloride ; 
b. deze verbinding wordt door de aromatische koolwaterstof aange- 
grepen (Recueil 19 , 19 (1900) 20 , 102 (1901)). 
Hoewel daarmede de reactie weg was aangednid, was ik mij toch 
spoedig bewust, dat Ae. hitalytKche loerhing yan het alnminiumchloride 
volkomen duister bleef, b 
Hierin werd ik versterkt door de waarneming, dat chloroform 
en benzylchloride nog veel beter en heftiger de reactie met benzol 
ondergingen, terwijl deze stoffen zich niet met alnminiumchloride ver- 
■) Later wijzigde ik de bereiding door het AICI3 in overmaat te nemen, en 
hierbij het mengsel van zuurchloride en benzol te diuppelen, omdat de reactie dan 
zeer regelmatig verliep. Door het onderzoek van Olivier (Proet’sclirifl Delft 1912) 
is gebleken, dat de oorzaak van dit gunstig verloop juist moet gezoclit worden in 
de aanwezigheid van vrhj AIGI 3 (zie hder). 
~) Perriee, die dezen reactieweg reeds eerder gevonden liad (Tlièse, Gaen 1893), 
meende daannede ook de verklaring van de katalytische werking van het aluminium- 
chloride te hebben gegeven. 
