293 
derivaten : de katalysator had door te groote activiteit het SO^Cl, 
uiteengerukt in SO^ en Ch, die nu vervolgens katalytisch beïnvloed 
werden. (R 30, 381 (1911)). 
De eigenlijke katalytische werking kan dus geen binding zijn, 
omdat in die verbinding de katalysator geparalyseerd is, het kan 
ook geen dissociatie zijn, omdat dan de stof te veel is aangegrepen, 
het moet een invloed zijn, die juist daar tusschen in gelegen is. 
Ik heb dezen een dislocatie, een oiitw richting (R 30, 88 (1911) 
dateerende van September 1909) genoemd, om aan te duiden, dat 
er wet een invloed is, maar dat deze noch binding noch dissociatie 
mag bewerken, wil hij werkelijk als zuiver katalytisch beschouwd 
worden. Ten einde dit verkregen resultaat nu nog scherper experi- 
menteel te bevestigen, werd de overgang van chloraal in metachloraal 
onder invloed van verschillende katalysatoren aan een nader onderzoek 
onderworpen. ^) 
Gekozen werd dit systeem, omdat gebleken was, dat: 
Ie. dit een evenwicht tusschen twee stoffen is, dus een zeer een* 
voudig geval, omdat men slechts met den overgang van een stof in 
een andere te maken heeft; 
2e. dit evenwicht in een gemakkelijk bereikbaar temperatuurgebied 
ligt, terwijl de eigenschappen van mononieer en polymeer toch vrij 
sterk uiteenloopen, zoodat de specifieke invloed van den katalysator 
duidelijk naar voren kan treden; 
3e. het monomeei- zelve een oveiladen rnolekiiul is, zoodat verwacht 
kon worden, dat de werking van den katalysator geprononceerd zou zijn. 
Inderdaad kon nu aangetoond worden, dat het evenwicht alleen 
dan snel bereikt werd, wanneer de activator in zeer kleine hoeveel- 
heden aanwezig was en zich niet merkbaar met een der modificaties 
gebonden had. 
Werd de katalysator (pyridine) in hef colloidale polymeer vastge- 
houden (geabsorbeerd) dan stelde zich daarin het evenwicht in, maar 
in de vloeibare phase van hef monomeer hield de reactie op. 
Verbond zich de katalysator met één der modificaties (het monomeer) 
dan werd het evenwicht in de richting van dien component verschoven. 
Was de werking van den activator ten slotte nog sterker, dan 
werden alleen de splitsingsprodukten verkregen. 
Ongeveer terzelfder tijd had S. C. J. Olivier (Dissertatie Delft 
1913, z. V. Verst. K. A. 1912, 979 en R 33, 91 (1914)) een dynamisch 
onderzoek voltooid over de werking van broomsulfonchloride op 
eenige benzolkool waterstoffen onder invloed van het aluminiumchloride. 
Terwijl de onderzoekingen tot nog toe van kwalitatieven aard 
1) It 32, 112 (1913). 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXIIL AA 1914/15. 
20 
