297 
In dit katalytisch stadium is van een katalysator in den z,in van 
OsTWALD eigenlijk geen sprake, wij hebben met een toestandsveran- 
dering: A ^ B te doen, die op zich zelve beschouwd, min of meer 
snel kan plaats vinden. 
Het verkeeren in het katalytisch stadium sluit m. i. volstrekt niet in, dat de ver- 
anderingen snel moeten intreden ; dit hangt van den aard der verandering af 
(chemisch gesproken van den aard der atomen of atoomgroepen, die bij de om- 
legging in de eerste plaats een rol spelen). 
Denken wij nu voor het gemak A en B twee molekulen, dan zal 
één dezer molekulen bij een reactie, waarin het andere (met zijn 
specitieke atoomgroep) als component optreedt, katalysator in den zin 
van OsTWALD zijn. 
B — » C A — ^ D 
tl tl 
A B 
Bovenstaande symbolen geven deze omschrijvijig weer, waaruit 
wij atlezen, dat de verandering der vrije energie, zoover het den 
katalysator betreft, bij zuivere katalyse tot 0 nadert en waarmede 
wij tevens willen uitdrukken, dat de katalysator feitelijk meer een 
toestandsverandering is dan een stof. 
Bij de positief katalytische werking zal zich het evenwicht 
A B veel sneller instellen dan de reactie B C of A D 
en daardoor deze veroorzaken of versnellen. 
De ideale katalysator is dus volgens deze deductie, en in verband met 
de definitie van Ostwald, een stof, die met één der te activeeren stoffen 
(of bindingen) in zoodanige wisselwerking verkeert, dat in dit laatste systeem 
de thermodynamische potentiaal en de chemische weerstand tegelijkertijd 
tot O naderen. 
Daar het hier vooral de binding betreft, die geactiveerd wordt zal 
het andere molekuul ook min of meer beïnvloed worden ; dit ziet 
men onmiddellijk in, wanneer men bedenkt, dat intramolekulaire ver- 
schuivingen onder hetzelfde gezichtspunt vallen. 
Wij zullen dus de maximale katalytische werking verkrijgen, 
wanneer wij met den katalysator (bijv. B) het katalytisch stadium 
zoowel ten opzichte van A als van D zoo dicht mogelijk naderen. 
Het chloreeren van benzol biedt ons een geschikt voorbeeld om 
de bedoeling van deze stelling te verduidelijken. 
Zoowel het chloor als het benzol verkeeren ten opzichte van 
Al CI 3 in het katalytisch stadium, zij worden beide geactiveerd zonder 
zich te verbinden. 
Zoodra wij benzol door nitrobenzol vervangen, houdt de werking bij 
geiü. t op, omdat Al Cl^ zich met nitrobenzol vast verbindt, dus deze 
beiden ten opzichte van elkaar niet iji het katalytisch stadium verkeeren 
