315 
als bij den meter, werden weer 8 instellingen aan de inikroskopen en 
aflezingen der thermometers verricht. Men keerde daarna tot den 
meter terug, en verrichtte zoo 7 onnuddellijk op elkander volgende 
stellen elk van 8 instellingen, beurtelings op den meter en het bepaalde 
stuk van de meetstaaf. 
Zulk eene serie van waarnemingen, welke omstreeks 15 minuten 
duurde, zullen wij in het vervolg eene waarnemingsreeks noemen. 
Achter elkander verrichtte elk der 3 waarnemers twee van deze 
gelij ksoortige waarnemingsreeksen . 
Na afloop van deze zes reeksen werd de meter in zijne doos om- 
gelegd, zoodat het merk dat zich eerst aan de linkerkant vertoonde, 
nu rechts kwam te liggeji en daarop werd, evenals bij den aanvang 
der metingen, de stand van den meter ten opzichte van de meet- 
staaf en ten opzichte van de mikroskopen geregeld. Daar bij deze 
omlegging en regeling de comparatorkast van boven moest geopend 
worden, was er in het temperatnnrsevenwicht eene storing ingetreden. 
Er werd dus 1 a IV, nur gewacht, eer men met nieuwe metingen 
aanving. Evenals in den eersten stand van den meter, werden in dien 
tweeden stand door elk der drie waarnemers twee waarnemings- 
reeksen volbracht. 
1’er bepaling van de temperaturen in den comparator werden, bij 
den aanvang en bij het eind van de G reeksen in denzelfden stand 
van den meter, de Iherniomelers E, F, G en // atgelezen. Deze 
aflezingen dienden alleen om na te gaan of' in den comparator tem- 
peratuursloringen waren ingetreden. Bij geen der reeksen, die voor 
de bepaling van de lengte der meetstaaf gebi-uikt zijn, was dit het 
geval ; van de aflezingen der thermometers E, F, G en H is dus 
evenmin verder gebruik gemaakt als van de opteekeningen van den 
registreerthermometer. 
Daar bij het opmaken dei- uitkomsten de verschillen der aflezingen 
van het rechfsche en linksche mikroskoo[) worden gebruikt, zal, als 
de beide eindstrepen, de mikrometerdraden en de optische beelden 
in de twee mikroskopen volkomen aan elkaar gelijk zijn, de invloed 
van eene persoonlijke instellingstbut in de uitkomsten verdwijnen. 
Die volkomen gelijkheid bestaat echter niet. De strepen zijn wet, 
zoover men zien kan, alle even fijn en zuivei’, maar de afstand der 
raikrometerdi-aden is in het eene niikroskoop kleiner dan in het 
andere, zoodat het voorkomen van de deelstreep, als zij tusschen de 
beide mikrometerdraden is gesteld, in de beide mikroskopen ver- 
schillend is. Om den invloed der hierdoor veroorzaakte persoonlijke 
instellingsfont te elimineeren, zou men de waarnemingen moeten her- 
halen na verwisseling van de mikroskopen, of wel nadat, bij onver- 
