31G 
anderden stand der mikroskopen, de waarnemer zich naar de andere 
zijde van den com[)arator had ver[>laa(st, zoodat het mikroskoop dat 
eerst reclits was nu aan zijn linkerkant komt en ornoekeerd. 
Deze laatste regeling der waarnemingen is eenvoudiger dan de 
eerste, en heeft nog dit voordeel boven de omwisseling der mikros- 
kopen, dat de waarnemer die eerst het dichtst bij de meetstaaf stond, 
nu het dichtst bij den meter zal staan, en ongelijke invloed van de 
door den w^aarnemer uitgestraalde warmte dus ook, ten minste ge- 
deeltelijk, zal worden geelimineerd. 
Op grond ^an deze beschouwing hebbeti de waarnemers, nadat 
zij, aan de eene zijde van den comparator staande, elk der 4 deelen 
van de meetstaaf met den meter hadden vergeleken, de waarnemings- 
reeksen herhaald, terwijl zij aan de andere zijde van den comparator 
stonden. 
Teneinde de waarnemingsreeksen te kunnen ondersclieiden, zullen 
wij die, waarbij de waarnemers hun aanvankelijken stand ten op- 
zichte van den comparator hadden, A noemen, die waarbij zij aan 
de andere zijde stonden B, de waarnemingsreeks bij welke het merk 
op den meter rechts van den waarnemer lag r, die waarbij het 
aan de linkerkant ligt /, terwijl wij de eerste van twee identieke 
reeksen 1, de tweede 2 zullen noemen. Voor elk stuk van de meet- 
staaf heeft dus elke waarnemer 8 waarnemingsreeksen volbracht 
-^^'1 At\, Al^, Al^, Br^, Bi\, Men heeft er voor gezorgd, dat 
zoo bij de reeks 1 met den nieter werd aangevangen, men bij de 
reeks 2 met de meetstaaf begon, of omgekeerd. 
5. Gnngwaarden en fouten der mikrometer schroeven. Teneinde, 
mogelijke veranderingen in de gangwaarden der mikrometerschroe- 
ven te bepalen, werden eiken dag vóór het begin en na afloop van 
de metingen met elk der miskroskopen de lengten van in 10" deelen 
verdeelde millimeters bij de eindstrepen van de meetstaaf uitgemeten. 
Uil de uitkomsten bleek dat de waarde van eene schroefwmnte- 
ling, die op weinig na 200 mikron bedraagt, niet merkbaar veranderde. 
Daar men evenwel niet de zekerheid had, dat de millimeters op de 
meetstaaf werkelijk de juiste lengte hadden, werd later de absolute 
waarde van eene schroefwenteling bepaald door uitmeting van een 
m millimeters verdeelden afstand van 1 centimeter op een aan de 
Sterrewacht te Leiden toebehoorende meetstaaf van nikkelstaal, ver^ 
vaardigd door de Société génevoise, waarvan de deelfouten nauwkeu-, 
rig te Breteuil waren bepaald. Voor al de metingen is dezelfde gang- 
waarde aangenomen, en wel 198,69 mikron voor het met 1 gemerkte 
mikroskoop en 199,82 mikron voor het ongemerkte mikroskoop. 
Vervolgens werden de periodieke en de voortloopende fouten der 
