347 
sleik beliclii, en im waarneemt, wanneer de kapillair zijn spiegel- 
l)eel(l jniöt aanraakt. Bij lemperalnren boven 500' C. is meestal geene 
belicliting noodig, boven 1000° C. nimmer; de vloeistof straalt dan 
genoeg licdit nit, om de aanraking met het vloeistof-oppervlak bni- 
tengemeen sche''p te kunnen waarnemen. Als echter de temperatuur 
1400° of hooger wordt, is het veelal onmogelijk, om het uiteinde 
der kapillaire buis nog langer te onderscheiden: in die gevallen 
moet de instelling met behulp van den manometer (^zie beneden) 
geschieden. 
Deze visueele methode brengt, bij genoegzame oefening, eene 
onzekerheid mede van ca. 0,1 m.M., wat bij organische vloeistotfen 
met eene onnauwkeurigheid van ca. 0,006 tot 0,008 m.M. kwik- 
zilverdridi kan ge[)aard gaan in de be])aling van den maximaaldrnk 
//. De hierdoor veroorzaakte pi'ocentische font in de waarneming is 
ongeveer ; 0,4 tot 0,?7„ ; deze onzekerheid in de instelling van de 
kapillaire buis op ’t 0 |)pervlak bleek dan ook de voornaamste, en 
niet verder te elimineeren bron van fouten te zijn. 
Men kan de kapillaire buis ook tot vlak boven de vloeistof- 
op[)ervlakte brengen, wat stikstof laten toestroomen, en nu aan den 
manometer de [jlotselinge drukstijging waarnemen, als de ka[.illair 
zoover naar beneden geschroefd is, dat juist het vloeistota[)paraat 
geraakt wordt. Langs dezen weg werd het doel eveneens vaak be- 
naderd ; de onzekerheid bleek daarbij echter van dezelfde orde te 
zijn als bij de visueele methode. Bij deze wijze van werken dient 
men zich er bovendien goed van te overtuigen, dat men niet misleid 
wordt door het in de kapillaire buis achtergebleven kolommetje op- 
gestegen vloeistof, en moet men dit dus eerst wegblazen met behulp 
van een krachtigen gasstroom 
§ 11 . De ijking van den manometer geschiedde door onmiddellijke 
vergelijking met den kwik-manometer, welke met den kathetometer 
werd afgelezen, aangezien eene direkte verdeeling niet beschikbaar 
was. De parallaxe was uiterst gering ; de scherpe instelling op de 
kwikmenisci werd zeer bevorderd door ’t achterplaatsen van een 
diffuus belicht, half transparant scherm, waarop ondei- ca. 25° met 
den horizont, schuine zwarte strepen getrokken waren, wier spiegel- 
beeld in de kwik-oppervlakte vervormd weid tot zeer fijne en scher[)- 
begrensde, doidcere lijnen. Nadat een bepaalde overdruk was aange- 
bracht, werden door twee waarnemers (jelijktijdiij lieide manometers 
afgelezen; de beide instrumenten waren door eene korte, zeer wijde, 
en tegen temperatuurwisselingen beschermde buis met elkaar verbon- 
den. Als voorbeeld moge de volgende reeks waarnemingen dienen : 
