421 
wellicht eenmaal zal mogen besluiten tot een dergelijken samenhang 
tusschen de lemi)eratnnrkoëfticienten der moleknlaire oppervlakte- 
energie, en den associatiegraad van znlke elektrolyten. Eerst de, 
naar wij hopen, nog te ontdekken analogieën in het gedrag dier 
gesmolten zouten met dat der organische vloeistoffen, zonden znlk 
eene toepassing der bedoelde redeneering op deze gevallen kunnen 
rechtvaardigen; wij zijn er echter nog ^•erre van af, daaromtrent 
reeds nü eene definitive uitspraak te willen doen! 
§ 4. De betrekkelijk aanzienlijke afwijkingen in onze bevindingen 
omtrent de wijze van vei'andering van 7 of p, met de temperatuur, 
met die van andere waarnemers, welke lioofdzakelijk volgens de 
methode der kapillaire stijghoogten hunne gegevens verkregen, hebben 
ons er toe gebracht, om in extenso Ie onderzoeken, of er in de door 
ons gevolgde arbeidswijze nog wellicht momenten kunnen scliuilen, 
die tot systematische fouten aanleiding kunnen geven. 
Het is in de eerste plaats opvallend, dat afgezien van den bijzon- 
deren vorm der bovengenoemde krommen, ook de absolute waarden 
van X in onze metingen, en ook vroeger reeds in die van Feüstel, 
in het algemeen kooger uitvallen, dan die, welke bij dezelfde vloei- 
stoffen door andere waarnemers en volgens andere arbeidsmethoden 
bepaald zijn. 
Het is natuurlijk zeer wel mogelijk, dat b.v. de lagere waarden 
van Ramsay en Shields, welke met behulp der stijghoogte-bepalingen 
gevonden zijn, daardoor veroorzaakt worden, dat de bevochtiging 
van de glaswanden in hunne kapillaire buizen niet zóó volkomen 
is geweest, als de theorie vereischt. Dan speelt de randhoek <( dus 
nog eene zekere rol; en aangezien de stijghoogle c.p. recht even-- 
redig is met den cosinus van ’t supplement van den randhoek, zoo 
zou daarin inderdaad een oorzaak kunnen gezocht worden, welke 
hunne uitkomsten kleiner doet schijnen, dan die, welke volgens onze 
arbeidswijze verkregen zijn. 
Maar het is ons toch gelukt, om aan te toonen, dat anderzijds 
onze volgens Cantor’s theorie berekende waarden voor x, inderdaad 
iets hooger moeten zijn, dan aan de waarheid beantwoordt; en wel, 
omdat bij het experiment, gelijk een uitgebreid onderzoek leerde, 
niet geheel en al voldaan is aan de onderstellingen, waarop de 
afleiding der betrekking tnsschen H, dt en r bij Cantor berust. 
Kiezen wü als uitgangspunt de wat overziclitelijkere afleiding der 
vroeger vermelde betrekking, zooals die door Feüstel is gegeven. ) 
1) R. Feustel, Ann. der Phys., loco cit. 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXlU. A'’. 1914/15. 
28 
