432 
aan j010|, doch is weinig op den voorgrond tredend. Het optische 
assenvlak is parallel aan jl00| ; de c-as is Ie middellijn ; de dispersie 
is zwak : Q <iv. 
De cordiëriet is een der sterkst polychroïtische mineralen {dichroïei) ; 
ook de door ons gebezigde individuen, vertoonden het genoemde 
verschijnsel in zeer sterke mate. 
§ 3. Voor onze proeven konden wij over cordiëriet van de volgende 
drie vindplaatsen beschikken : over een kleurloozen cordiëriet van 
jMadagascar ; over een licbtblauwen cordiëriet van Bodenmais ; en 
over een violetten cordiëriet van den berg Ihity op Madagascar. 
a. Uit een prachtigen, bijna kleurloozen, homogenen en enkel- 
voudigen cordiëriet, volgens opgave uit Madagascar, werden drie 
planparallele plaatjes, van c.a. 1 a 1.2 m.m. dikte, geslepen, waar- 
van de volgende optische eigenschappen bepaald werden (fig. 2) ; de 
pijltjes geven de richting der lichttrillingen aan, voor welke de 
kristallen de daarnaast aangegeven kleur vertoonen. Het assenvlak 
was parallel aan jlOOj; de c-as was de eerste middellijn [a). De 
dubbelbreking is ongeveer 0.008 en negatief. 
Van elk dezer plaatjes werd nu, na 
ze op de vroeger door ons beschrevene 
wijze georiënteerd te hebben, een 
RöNTGENogram vervaardigd. 
De afstand van de fotografische plaat 
tot het kristalplaatje bedroeg 44 mM., 
terwijl de doorstralingstijd tusschen 
en 2Vi uren wisselde. In verband met de 
kwestie der oriënteering moet hi^r nog 
weer eens de aandacht gevestigd worden 
op het feit, dat ook zulke geringe afwij- 
kingen van de theoretisch juiste oriën- 
teering, dat zij langs optischen weg niet 
meer zijn aan te toonen, zich toch nog door geringe dissymmetrieën 
in het RöNTGEN-beeld plegen te verraden. Zoo is b.v. het beeld, bij 
doorstraling van (001) in verschillende gevallen door ons verkregen, 
in meerdere of mindere mate onsymmetrisch uitgevallen, terwijl 
toch door de optische onderzoeking in elk dier gevallen eene merk- 
bare afwijking van het assenbeeld en van de juiste oriënteering der 
eerste bissectrix ook zelfs in het minst niet kon worden aan- 
getoond. De grootst mogelijk bereikbare graad van nauwkeurig- 
heid in de oriënteering der kristalplaatjes zal dus nimmer van de 
(ooi) 
(loo) 
t £ixAt S.U’ou 
3lCcut. 
.fooj 
(oio) 
Jnie nj 7>iotd 
Fig. 2. 
b H. Haga en F. M. Jaeger, deze verslagen 22, p. 728. Januari 1914. 
