449 
cnlaire krachten, wanneer twee moleculen in eikaars nabijheid 
komen, en die tol de vorming van tijdelijke ,,molecuidz,wermen” 
aanleiding geeft, is hij alle stoffen in overeenstemmende toestanden 
geheel dezelfde, en van voorbijgaanden, zij het ook staüonairen 
Deze laatste, vooral door van der Waals beschouwde vorm van 
associatie, is nu in staat te verklaren waarom men bij de gewone 
kinetische beschouwing (welke toch bij inachtneming van alle in 
het spel zijnde factoren eveneens tot de waarheid moet voeren) 
niet vindt h,, = dm, maar minder. De theorie die — \\\Qi vermijding 
van de afzonderlijke besdiouwing der bewegende moleculen, van 
hunne botsingen en van hunne tijdelijke opeenhoopingeu — recht- 
streeks op het doel afgaat door (zie boven) alle energie in het om- 
ringende medium opgenomen te denken, maakt dan verder aan- 
nemelijk dat 4m ten slotte eenvoudig m zou moeten worden. 
Maar dat de theorie der schijnassociatie alleen in den verdunden 
gastoestand, in vereeniging met de theorie der botsende moleculen, 
eenig nut kan hebben, en de medium-theorie terzijde kan gesteld 
^Qj.(len — al blijven er dan altijd nog konstanten (id. de associatie- 
konstanten) onbepaald, zooals wij dadelijk zullen zien; en dat deze 
theorie bij meer gecondenseerde toestanden geheel faalt — dit is 
onmiddellijk in te zien. 
Immers wilde men de schijnassociatie-theorie op vloeistoffen toe- 
passen, dan zoude het aantal tot één molecuul geassocieerde mole- 
culen theoretisch voortdurend toenemen, zoodat ten slotte m den 
grenstoestand -- de geheele vloeistofmassa als één enkel geassocieerd 
reuzen molecuul zou moeten worden beschouwd, waarbij dan de 
toestandsvergelijking der stof alle beteekenis zou verliezen ; daar deze 
zich baseert op de gezamentbjke werking van een uiterst groot aantal 
moleculen, en niet op één enkel molecuul. Wat men bij grooter 
volume dus als de toestandsvergelijking der geheele stofmassa kan 
opvatten, zon thans zijn overgegaan in de toestandsvergelijking van 
één enkel reuzenmolecuul. Maar hieiün kan men de atzonderlijke 
moleculen tengevolge der zeer geringe onderlinge afstanden (evenals 
bij een vaste stof) wederom als eenheden opvatten {ivare associatie 
natuurlijk buitengesloten) en zal de hieruit voortvloeiende toestands- 
vergelijking analoge beteekenis hebben als de oorspronkelijke, welke 
voor den gastoestand geldt. Alleen zal men dan te letten hebben op 
de voortdurende verandering van het aantal vrijheidsgraden. 
De theorie der schijnassociatie, toegepast op gecondenseerde toe- 
standen, zou dus tot groote tegenstrijdigheden voeren. Terwijl de 
moleculen zich feitelijk gedragen als enkelvoudige, zou de genoemde 
theorie tot een oneindige complexie voeren in één reuzenmolecuul, 
