523 
toeslatid van rust. Integendeel, hij is reeds bedeeld niet het volle 
arbeidsvermogen der niolekulaire beweging, en aan deze beweginu' 
IS de „elastuuteit” te danken, die bij de geluidstri Hingen in het spel 
is. Daar dns in den oorspronkelijken toestand, dien men den dragei- 
der gelnidstrillingen zon kannen noemen, reeds de inwendige energie 
A bestaat, schijnt het zeer bedenkelijk, dat arbeidsvermogen uit de 
energie, die aan de trillingen kan worden toegeschreven, op te bouwen. 
liien andei’ bezwaar ligt in de omstandigheid <lat de gewone wetten 
voor de gel uidsbe weging alleen gelden zoo lang de golflengte A grool 
is in vergelijking met de gemiddelde weglengte tnsschen twee 
botsingen. Alleen dan kan men het gas in volume-elementen ver- 
deelcn (waarvan de afmetingen klein zijn in vergelijking met en 
groot in vergelijking met s), die zich uitzetten of samentrekken, en 
tegen elkander drukken, zooals dat in welbekende beschouwingeji 
wordt nagegaan. Is ;. in vergelijking met .y niet meer zeer grool, 
dan komen de verschijnselen in het spel, die uit een vermenging 
van den inhoud van naast elkaar liggende elementen voortvloeien; 
de inwendige wj'ijvmg en de warmtegeleiding In-engen een wijziging 
in de eenvoudige, voor groote golflengten geldende wetten. Van 
slaande golven, welker lengte kleiner zou zijn dan .y, en die toch 
nog min of meer aan de gewone regels zouden gehoorzamen, is in 
het geheel geen sprake meer. Immers, onder deze omstandigheden 
zal een laag met een dikte — A of 
door de meeste molekulen 
die er op aan vliegen zonder botsing doorloopen worden. Men kan 
niet meer zeggen dat de eene laag tegen de andere drukt; integen- 
deel zal de niolekulaire beweging een snelle vermenging der lagen 
tengevolge hebben. 
Daar nu de kleinste door Lenz ingevoerde golflengte slechts 
weinig grooter is dan de afstand 3 der molekulen, en de gemiddelde 
weglengte .y een aanmerkelijk veelvoud van 4 kan zijn, komen wij 
tot het besluit dat de in zijne theorie beschouwde trillingswijzen 
waarvan de golflengte dicht bij de onderste grens A„ liggen, onbe- 
staanbaar zijn. 
SoMMEHEELD ‘) heeft op dit bezwaar geantwoord dat noch bij eenigs- 
zins hooge, noch bij lage temperaturen aanmerkelijke fouten in de 
opgestelde formules te vreezen zijn. Bij hooge temperaturen stemmen 
nl. deze overeen met die tot welke de gewone gastheorie leidt en 
bij lage temperaturen is volgens de vergelijkingen van Lenz een 
steeds grooter deel der energie in de trillingswijzen met groolegolf- 
1) L. c., p. 141, 142. 
