H8o 
liexaatimoleciilen nitgeoefend, of althans die van één vaii heide, grooter 
moeten zijn dan de dmkking van waterdamp, resp. hexaandamp 
boven de zuivere componenten. Brengt men derhalve het driepliasen- 
mengsel door middel van een semipermeabele membraan in conlact 
met zuiver hexaan of zni\'er water ondei- hun eigen dampdruk, dan 
zal er hexaan of water door de semipermeabele membranen uit het 
driephasen mengsel gaan naar de zuivere vloeistof. Men zou dan 
splitsing van het driephasenmengsel krijgen, 'terwijl juist omgekeerd 
uit zuiver water en zuiver hexaan zich vanzelf de zoo hooge drie- 
phasendrnk instelt. Dit is in strijd met de tweede hoofdwet. 
In de geciteerde verhandeling heb ik aangetoond, dat de conclusie, 
dat het driephasenmengsel door een voor water permeabele membraan 
water zal uitstooten, werkelijk jnist is en dat waarschijidijk in.in. 
voor hexaan het tegengestelde zal gelden. De fout in de boven- 
vermelde redeneering schuilt derhalve alleen in de allerlaatste 
coriclusie. Ik heb er l.c. op gewezen, dat het wel degelijk mogelijk 
is, dat twee vloeistotfen, elk onder eigen dampdruk zich van zelt 
partieel mengen tot een driephasenmengsel, dat de eigenschap bezit 
zich door semipermeabele membranen weer te laten ontmengen in 
de zuivere componenten ; dat dit geen strijd met de tweede hoofdwet 
levert, maar dat dit verschijnsel zich m.i. integendeel veelvuldig zal 
voordoen, ook bij systemen, die het bijzondere gedrag, dat aan het 
hoofd van deze verhandeling vermeld werd, niet vertoonen. Zoo 
zullen oplossingen van in water moeilijk oplosbare gassen, wanneer 
ze osmotisch in contact gebracht worden met zuiver water van de 
verzadigde spanning, stellig water uitstooten. Met onze theoretische 
beschouwingen komt het waargenomen verschijnsel dus niet in contlict, 
2. Om een antwoord te krijgen op de vraag, of het systeem 
hexaan-water in liet 0 [)treden van een driephasendruk, welke grooter 
is dan de som der dampspanningen van de componenten, een ex- 
ceptioneel gedrag vertoont, heb ik een aantal andere systemen onder- 
zocht in de hoop het merkwaardige verschijnsel ook daar terug te 
vinden. Allereerst heb ik daartoe het systeem pentaan-water gekozen. 
Het pentaan, dat mij ten dienste stond, was echter ,, normaal pentaan” 
van K.-vhlbaüm, dat geen zuiver normaal pentaan is, maar een 
mengsel vmn normaal- en isopentaan, dat zich slechts met groot 
stofverlies en opoffering van zeer veel tijd laat scheiden, doordat de 
kookpunten van beide stoffen dicht bij kaniertenpieratuur liggen en 
slechts weinig verschillen, (rinni 8 graden). Dit geringe verschil in 
kookpunt brengt echter mede, dat het petaanmengsel zich vrijwel 
als een zuivere enkelvoudige stof gedraagt; de isotherme druktrajecten 
