h31 
sprake kan zijn van een electrisch analogon van het eigenlijke Zeeman- 
effect. Dit toch treedt vrij algemeen op bij de emissie-, absorptie- en 
fluorescentielijnen van dampen en selectieve kristallen. 
Theoretisch werd het vraagstuk reeds in 1899 door Voigt behan- 
deld ; volgens hem zoude waarschijnlijk eene, zij het dan zeer geringe, 
electro-optische verplaatsing resp. splitsing, evenredig met A* * (£* optre- 
den, zoodat het dus voor de waarneming gunstig zoude zijn de 
waarde van die beide factoren zoo groot mogelijk te kiezen. Onlangs, 
echter vóór het bekend worden der proeven van Wien, werden door 
Wakburg op grond der quantentheorie, door Schvvakzschild daaren- 
tegen uit een a. h. w. zuiver attractorisch oogpunt formules afgeleid ^). 
Volgens laatstgenoemden zoude eene splitsing evenredig met xVst?, 
volgens eerstgenoemden eene verbreeding evenredig metp“A“(£' ontstaan, 
waarin p het serie-nummer voorstelt. De formules van Gakbasso, 
Gehrcke en Bohr *) onderscheiden zich van die van Warburg slechts 
in zooverre dat daarbij als bepalende variabele, benevens andere 
numerieke factoren, optreden. De gelijktijdige invloed van een magne- 
tisch en een electrisch veld werd theoretisch en ook proefondervin- 
delijk bestudeerd door Zeeman, Stark, Garbasso en Gehrcke ''). 
Luminesceerende dampen geven uiteraard min of meer aanleiding 
tot een overgang van electriciteit, die b.v. bij de proeven van Stark 
ettelijke milliampères bedroeg. Het leek mij de moeite waard ten 
overvloede de wèrkteg eener zuiver diëlectrische verplaatsing te 
onderzoeken ; hiervoor komt een goed isoleerend, selectief absorbeerend 
kristal in aanmerking, iets waarop trouwens Zeeman loc. cit. reeds 
wees. Onder de reeksen der indertijd bestudeerde stoffen is de 
robijn het meest aangewezen; de steen is niet hjgroscopisch, isoleert 
uitnemend en heeft een gewonen brekingsindex 1,769 (voor 
A — 589 pp), derhalve ??w^ = 3,13; naar analogie van kwarts mag 
men aannenien dat de diëlectriciteitsconstante nog heel wat grooter 
1) W. Voigt, Wied. Ann. 69 p. 297, 1899; Ann. d. Phys. 4 p. 197, 1901 | 
Arch. Néerl. (2) 5 p. 366, 1901. Magneto- und Elektrooptik pp. 357, 380, Leipzig 
1908; Gött. Nachr. 1914, p. 71. 
2) E. Warburg, Verh. D. Phys. Ges. 15 p. 1259, 1913. K. Schwarzschild, 
aldaar 16 p. 20, 1914. 
*) A. Garbasso, Phys. Ztschr. 15 p. 123, 1914. E. Gehrcke, Phys. Ztschr. 15 
pp. 123, 198, 344, 839, 1914 ; Verh. D. Phys. Ges. 16 p. 431, 1914. N. Bohr, 
Phil. Mag. (6) 27 p. 506, 1914. 
P. Zeeman, Deze Versl. 19 p. 957, 1911. J. Stark, Verh. D. Phys. Ges. 16 
p. 327, 1914. A. Garbasso, Phys. Ztschr. 15 p. 729, 1914. E. Gehrcke, Phys. 
Ztschr. 15 p. 839, 1914. 
6) H. DU Bois en G. J. Elias, Deze Versl. 16 pp. 635, 749, 878, 1908 ; Ann. 
d. Phys. 27 p. 233, 1908; 35 p. 617, 1911; 45 1914. 
55 * 
