(iuidelijk te maken dat zoowel de feiten als de interpretaties in 
jAnoEK’s sindie onjuist zijn. 
Daar het mij voorkwam dat het onderzoek van beide auteurs 
niethodische geltreken vertoonde, besloot ik een contiïMe-onderzoek 
in te stellen. Het viel niet moeilijk de algemeene verschijnselen, die 
Mokeau, Baglioni e. a. bij visschen, welke onder veranderden druk 
leven, beschreven hadden, te bevestigen. 
Ik kon vaststellen dat verschillende visschen op een drukver- 
mindcring van 1 — 2 cM. kwik bleken te reagöbren. Reeds vóór die 
vermindering zoo groot is dat een op den bodem der proefflesch 
rustende visch er door omlioog werd gedi-even, kon aan de onrustige 
vinbe wegingen van het dier ^vorden vastgesteld, dat het op de ver- 
mindering van druk reageerde. 
Bij proeven zooals die door Jaeger en Guyénot werden geno- 
men, konden zoo bleek mij, fonten insluipen die de resultaten vol- 
komen vertroebelden, fouten die door geen der beide schrijvers in 
aanrnerkitig genomen en in rekening gebracht schijnen te zijn. 
De voornaamste font was wel de afwezigheid van controle op 
temperatuurswisselingen in het water tijdens den proefdimr. Een 
groote glazen tlesch waarin een omgebogen capillair hermetisch is 
bevestigd moet noodzakelijk als waterthermometer gaan werken. 
Wanneer het water in de tlesch niet volkomen denzelfden warmte» 
graad bezit als de omgeving dan zullen vrij groote meniscusver- 
plaatsingen optreden die volstrekt geen gevolg zijn van de aanwezig- 
heid van een visch in de tlesch. 
In de genomen vóórproeven zonder visch Ideek duidelijk dat 
inderdaad znlke meniscusverplaalsingen optraden tloor temperatuur- 
schommelingen. Daarmede waren dus de resultaten zoowel van 
Jaeger als van Guyénot volkomen krachteloos geworden, zoodra 
de proeven waarop ze betrekking hadden eenigszins van langen duur 
waren (b.v. een kwartier of langer). 
Het kwam er dus maar op aan middelen te \ inden om den invloed 
van de temperatuur te kunnen uitschakelen. 
Daarom werd de flesch die als volumemeter diende tot aan den 
hals in een groot waterreservoir geplaatst, waaruit de tlesch zelf 
ook gevuld werd. Dit bleek echter geen afdoende verbetering. Ver- 
anderingen in de temperatuur, van het locaal waarin de proeven 
geschiedden deden steeds het water eenigszins mede veranderen. 
Daarom plaatste ik een tweede precies gelijke tlesch naast de eigen- 
lijke proeftlesch. Daarin kwam geen visch.. Ze diende alleen als 
controle. Voor en na de proef werd met een fijnen BECKMANN’schen 
thermometer de temperatuur van het water in beide tlesschen en in 
