858 
het groote reservoir, waarin ze stonden, opgenomen. Zoo kon worden 
nagegaan of de vej'anderingen die de twee menisci vertoonden, aan 
teinperatnnrsschonunelingen konden worden toegeschreven of niet. 
Bij mijn proeven bleek mij dat actieve voluumveranderingen bij 
visschen wel degelijk optreden, zij ’t ook op geheel andere wijze 
dan door Borelli c. s, werd oiidersteld. Er traden n.1. langzame 
ineniscusverschnivingen op die niet parallel liepen met verplaatsingen 
^■an den visch in ’t horizontale vlak. De meniscnsverplaatsingen in 
de proeftlesch konden niet worden verklaard door nitzetting van het 
water tengevolge van warmteproductie door den visch, want in alle 
])roeven stemde de temperatnnr in pi'oeftlesch en controletlesch steeds 
overeen. Waardoor knnnen deze volunie\'eranderingen bij den visch, 
die weliswaar nooit zeer groot zijn, nl. tot ±0.37o van zijn lichaams- 
volnme, worden veroorzaakt? Aannemelijke verklaringen zou men 
kunnen vinden in 1". verandering van den tonus der lichaamswand- 
spiereji 2". drvdiveranderingen in de zwemblaas. Het lijkt niet zeer 
waarschijnlijk dat de oorzaak in dit laatste zon te zoeken zijn. De 
door Moreau e. a. geconstateerde veranderingen in het gasgehalte 
traden steeds zeer langzaam op, terwijl de voluumveranderingen bij 
mijn proeven in een vrij korten tijd plaats grepen. 
Bene berekening leerde dat de maximale voluumverandering door 
mij geconslateerd voor een visch wiens evenwichtsvlak op 1 M. 
diepte lag, een verplaatsing van dit \ lak over 16 cm. veroorzaakte. 
Ik wensch mij op grond van de medegedeelde feiten geen voor- 
stander te verklaren van de theorie van Borelli, maar er alleen op 
te wijzen dat Moreau’s klassieke experimenten voor ’t weerleggen 
der theorie van Borelli niet afdoende zijn. 
Wij zagen dat de viscli reeds op een kleine verandering in den op 
hem rustenden druk reageert, en wel door goed gecoördineerde 
zwembewegingen. Baglioni heeft zich afgevraagd waar de prikkels 
ontstaan die deze bewegingen, welke hij als afweerretlexen beschouwt, 
opwekken. Hij onderstelt dat dit in de zwemblaas wanden geschiedt. 
De talrijke door Deineka beschreven zenuweindigingen zouden volgens 
hem bij verandering van den spanningstoestand in den blaaswand 
geprikkeld worden. Bij die visschen welke in ’t bezit zijn van het 
bekende Weber’scIi orgaan (de 4 paren beentjes die den zwemblaas- 
wand met de perilymphatische rninite van het vestibulair-apparaat 
verbinden) zou dit orgaan voor de perceptie der drukverandering 
een belangrijke rol spelen. 
Het is duidelijk dat directe bewijzen voor de aanlokkelijke theorie 
van Baglioni moeilijk te geven zijn. Het is niet uit te sluiten dat 
de opwaartsche resp. omlaaggerichte druk die op den visch inwerkt 
