genoemde volumeveranderingen aan elkaar gelijk zijn. Dat deze 
gevolgtrekking onjuist is, blijkt, wanneer men de stabiliteitsvoor- 
waarde nauwkeurig opstelt. De aard van het evenwicht hangt n.L 
daarvan at', of' bij een virtueele verkleining van de zeepbel de door 
de oppervlaktespanning veroorzaakte drukking minder of meer toe- 
neemt, dan de drukking van het gas en deze laatste wordt, zoo de 
temperatuur standvastig gedacht wordt, door de wet van Boyle 
bepaald. In het eerste geval verkrijgt bij de virtueele verkleining 
van de bel de gasdrukking de overhand en de toestand is stabiel, 
in het tweede geval is hij labiel. 
Noemen we het volume van de ruimte tusschen de uitmonding 
van de buis, waaraan de bel geblazen wordt, tot het vloeistofopper- 
vlak bij gelijkheid van drukking binnen en buiten v a , h de ver- 
plaatsing van dit oppervlak en O de doorsnede van de manometer- 
buis, dan is, daar de bel als een volledige bol mag beschouwd 
worden, 
V = v 0 + Y Jtr 3 4 - ho, 
terwijl, wanneer d de dichtheid van de manometervloeistof is, 
4 o 
zoodat : 
2 Mg — p —p 0 
4 2(7 O 
v — v. d jrr 3 -I . 
0 ^ 3 ^ rdg 
De verandering van de capillaire drukking wordt bepaald dool 
de betrekking : 
d{p — -p 0 ) _ 4ö 
dr r i 1 
terwijl voor de gasdrukking de betrekking pv — c geldt, zoodat 
dp dpdv c , 
— = C,— = — \ 4 
dr dv dr 
‘la O 
V \ r* dg J i) 
en de toestand is stabiel of labiel, naarmate 
4(7 ^ p f . laO 
■ V - ( 4 nr' 
2(7 O 
r^dq 
> 
4 ji r" 
r*dg 
is. 
Dezelfde uitkomst wordt verkregen uit de voorwaarde, dat bij 
stabiel, resp. labiel evenwicht de vrije energie van een afgesloten 
systeem een minimum, resp. een maximum is. Voor de vrije energie 
kan in dit geval geschreven worden : 
58 * 
